Στις 10 Ιανουαρίου 1457, ένα δικαστήριο στο Σαβινί-σιρ-Ετάν της Βουργουνδίας κλήθηκε να αποφασίσει για την τύχη μιας χοιρομητέρας και έξι μικρών γουρουνιών, τα οποία βρέθηκαν δίπλα στο άψυχο σώμα του πεντάχρονου Ζαν Μαρτέν. Μάρτυρες κατέθεσαν ότι τα ζώα ήταν καλυμμένα με το αίμα του παιδιού και έτρωγαν τη σορό του.
Το δικαστήριο καταδίκασε τη χοιρομητέρα σε θάνατο, ενώ τα έξι γουρουνάκια αντιμετωπίστηκαν ως ξεχωριστές υποθέσεις, καθώς δεν υπήρχαν επαρκείς αποδείξεις ότι είχαν συμμετάσχει στην επίθεση ή είχαν τραφεί από το σώμα του παιδιού.
Η υπόθεση αποτελεί μία από τις περισσότερες από 200 καταγεγραμμένες δίκες ζώων στη μεσαιωνική και πρώιμη νεότερη Ευρώπη. Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Sophia, τα γουρούνια ήταν οι συχνότεροι κατηγορούμενοι, αντιπροσωπεύοντας περισσότερο από το ένα τέταρτο όλων των γνωστών δικών ζώων και πάνω από τις μισές υποθέσεις στη μεσαιωνική Γαλλία.
Κανονικές δικαστικές διαδικασίες
Σε αντίθεση με όσα θα περίμενε κανείς, οι δίκες αυτές δεν αποτελούσαν αυθαίρετες πράξεις τιμωρίας, αλλά διεξάγονταν από αναγνωρισμένα δικαστήρια με όλες τις τυπικές διαδικασίες της εποχής.
Στην υπόθεση του 1457 συμμετείχαν δικαστής, εισαγγελέας, νομικός σύμβουλος, συμβολαιογράφος, γραμματέας, μάρτυρες και δήμιος. Τα πρακτικά κατονομάζουν τον δικαστή Νικολά Κουαρογιόν, τον εισαγγελέα Ουγκενέν Μαρτέν και άλλους αξιωματούχους που υπηρετούσαν υπό τον Δούκα της Βουργουνδίας.
Αντίθετα, τα ζώα δεν αναφέρονται με ονόματα στα ιστορικά έγγραφα. Το όνομα «Sustitia», που συχνά εμφανίζεται σε σύγχρονες αναφορές, επινοήθηκε πολλούς αιώνες αργότερα από τον ιστορικό Σβεν Γκινς για τις ανάγκες της μελέτης του και δεν αποτελεί ιστορικό στοιχείο.
Τα έξι γουρουνάκια γλίτωσαν την εκτέλεση
Το δικαστήριο δεν αντιμετώπισε όλα τα ζώα ως εξίσου ένοχα. Η χοιρομητέρα καταδικάστηκε να απαγχονιστεί ανάποδα, όμως για τα έξι γουρουνάκια οι δικαστές έκριναν ότι δεν υπήρχαν αποδείξεις πως συμμετείχαν στην επίθεση.
Ο ιδιοκτήτης τους, Ζαν Μπαγί, κλήθηκε να αναλάβει την ευθύνη τους και να εγγυηθεί ότι δεν θα αποτελούσαν ξανά κίνδυνο. Εκείνος αρνήθηκε και, αντί να εκτελεστούν, τα ζώα παραδόθηκαν στην κυριότητα της αρχόντισσας του Σαβινί.
Η απόφαση δείχνει ότι ακόμη και σε τέτοιες ασυνήθιστες υποθέσεις, οι μεσαιωνικοί δικαστές επιχειρούσαν να διαχωρίσουν τις ατομικές ευθύνες, εξετάζοντας τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία.
Γιατί τα γουρούνια θεωρούνταν επικίνδυνα
Κατά τον Μεσαίωνα, τα γουρούνια κυκλοφορούσαν ελεύθερα σε πόλεις και χωριά αναζητώντας τροφή, καταναλώνοντας υπολείμματα που διαφορετικά θα κατέληγαν στα σκουπίδια. Η συνεχής παρουσία τους δίπλα στους ανθρώπους, ιδιαίτερα στα μικρά παιδιά, δημιουργούσε σοβαρούς κινδύνους.
Οι χοίροι εκείνης της εποχής έμοιαζαν περισσότερο με αγριογούρουνα απ' ό,τι με τις σύγχρονες εκτρεφόμενες φυλές. Ήταν πιο δυνατοί, διέθεταν μεγάλα δόντια και, ως παμφάγα ζώα, μπορούσαν να προκαλέσουν θανατηφόρους τραυματισμούς.
Δεν ήταν, λοιπόν, σπάνιο να καταγράφονται επιθέσεις σε παιδιά.
Και άλλες δίκες ζώων στη Γαλλία
Η υπόθεση του 1457 δεν ήταν μοναδική.
Το 1379, γουρούνια δικάστηκαν στο Σεν-Μαρσέλ-λε-Ζισέ μετά τον θάνατο του παιδιού ενός χοιροβοσκού.
Το 1386, μία χοιρομητέρα στη Φαλαίζη κατηγορήθηκε για τη δολοφονία ενός μικρού αγοριού. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές, πριν από τη δημόσια εκτέλεσή της ντύθηκε με ανθρώπινα ρούχα, σε μία από τις πιο γνωστές σκηνές των μεσαιωνικών δικών ζώων.
Δεν δικάζονταν μόνο γουρούνια
Οι ιστορικοί έχουν καταγράψει περισσότερες από 200 δίκες ζώων στην Ευρώπη, στις οποίες κατηγορούμενοι ήταν άλογα, σκύλοι, γάιδαροι, βοοειδή, ακόμη και έντομα ή σαλιγκάρια.
Οι κοσμικές αρχές δίκαζαν συνήθως μεμονωμένα ζώα που είχαν τραυματίσει ή σκοτώσει ανθρώπους, ενώ τα εκκλησιαστικά δικαστήρια ασχολούνταν συχνά με μαζικές προσβολές καλλιεργειών από έντομα ή άλλα ζώα, εκδίδοντας ακόμη και «διαταγές» να εγκαταλείψουν μια περιοχή.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν υπήρχε μία ενιαία εξήγηση για αυτές τις δίκες. Σε άλλες περιπτώσεις στόχος ήταν η απονομή δικαιοσύνης, σε άλλες η διατήρηση της δημόσιας τάξης, η απομάκρυνση επικίνδυνων ζώων ή η ενίσχυση της θρησκευτικής και κοινωνικής αντίληψης ότι οι ανθρώπινοι νόμοι κυριαρχούν πάνω σε κάθε άλλη μορφή ζωής.
Η μελέτη καταλήγει ότι τέτοιες δίκες λειτουργούσαν ως ένας τρόπος με τον οποίο οι μεσαιωνικές κοινωνίες επιβεβαίωναν τη μοναδική θέση του ανθρώπου ως δημιουργού και εφαρμοστή των νόμων, ακόμη κι όταν στο εδώλιο βρισκόταν... ένα γουρούνι.
Πηγή: newsbomb.gr
