Ακριβώς απέναντι σε μια ομάδα χάλκινων γρυπών και στον “αδελφό” του, όπως μαρτυρά το μέγεθος και η τεχνοτροπία. Ο αγέρωχος και επιθετικός αετολέοντας, όπως περιέγραψε και η Ηλεία Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων του ΥΠΠΟ, Ολυμπία Βικάτου, ο γρύπας, κοσμούσε μαζί με άλλους, όμοιους, κάποιον τριποδικό λέβητα, πολύτιμο ανάθημα εξέχοντος προσώπου ή πόλης στο περιώνυμο ιερό, τον οποίο αρχικά τοποθέτησαν αρχικά στο ομορφόδεντρο άλσος αφιερωμένο στον ύπατο των θεών, την ιερή Άλτη, εφόσον εκείνη την περίοδο δεν είχαν υψωθεί ακόμη οι μνημειακοί ναοί.
Η σεμνή τελετή πραγματοποιήθηκε παρουσία του Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτη Ηλείας κ.κ. Αθανάσιου Β’, του δημάρχου Αρχ. Ολυμπιας Άρη Παναγιωτόπουλου, του αντιπεριφερειάρχη Πολιτισμού Παναγιώτη Μπράμου και εκπροσώπων άλλων φορέων και προσωπικού της ΕΦΑ Ηλείας.
Την υπουργό Πολιτισμού κα Μενδώνη που συνόδευαν η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων Ολυμπία Βικάτου και η προϊσταμένη Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού Βάσω Παπαγεωρίου, υποδέχθηκε η προϊσταμένη της ΕΦΑ Ηλείας Ερωφίλη - Ίρις Κόλλια, που δεν έκρυψε τη συγκίνηση της ευχαρίστησε τις υπηρεσίες για τις ενέργειές τους να επιστρέψει ένα τόσο σημαντικό εύρημα που είχε κλαπεί πριν από έναν αιώνα περίπου από την περιοχή. Ανέφερε συγκεκριμένα πως η χάλκινη κεφαλή είχε εντοπιστεί στην Αρχαία Ολυμπία το 1914 από τον επιμελητή αρχαιοτήτων Θεμιστοκλή Καραχάλιο, για να καταλήξει μετά από δεκαετίες ως δωρεά στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης.
Η κα Παπαγεωργίου εξιστόρησε το πως ξεκίνησε η διαδικασία επιστροφής της κεφαλής του γρύπα το 2018, διαδικασία που ενεργοποίησε το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης που ζήτησε πληροφορίες για το συγκεκριμένο έκθεμα. Η συνεργασία της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού και της ΕΦΑ Ηλείας, απέδειξε πως το συγκεκριμένο έκθεμα ήταν αυτό που είχε εντοπιστεί το Δεκέμβριο του 1914 στην Αρχ. Ολυμπία.
Η Γενική Διευθύντρια Αρχαιοτήτων Ολυμπία Βικάτου, πέραν της αρχαιολογικής περιγραφής του εκθέματος, αναφέρθηκε στην ιστορία του εντοπισμού του γρύπα, στις όχθες του ποταμού Κλαδέου, κοντά στο αρχαίο γυμνάσιο, στην κλοπή του και τον επανεντοπισμό στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης και εν τέλει στην επιστροφή του, στον τόπο που αφιερώθηκε από τους αρχαίους Έλληνες. Η κα Βικάτου δεν έκρυψε τη συγκινήσή της ως αρχαιολόγος που γεννήθηκε και έζησε στην Αρχαία Ολυμπία αλλά υπηρέτησε και επί 20 συναπτά έτη την ΕΦΑ Ηλείας - τότε Ζ’ ΕΠΚΑ - και συνεχάρη την διευθύντρια και το προσωπικό της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιστικών Αγαθών του Υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και την υπουργό Πολιτισμού για το συντονισμό και την υποστήριξη του εγχειρήματος, ώστε να επιστρέψει το έκθεμα και πάλι στην Αρχ. Ολυμπία.
Η κα Μενδώνη στο χαιρετισμό της ευχήθηκε με αφορμή τον επαναπατρισμό του χάλκινου γρύπα, να ανοίξει ο δρόμος για την επιστροφή και των “Φειδιακών” αριστουργημάτων, αναφερόμενη στα γλυπτά του Παρθενώνα και συμπλήρωσε γενικότερα να υπάρξουν και άλλοι μεγαλύτεροι και σημαντικότεροι επαναπατρισμοί και επανενώσεις αρχαιοτήτων που αποσπάστηκαν βίαια από την Ελλάδα.
Σε δήλωσή της η κα Μενδώνη τόνισε ότι “… μία ξεχωριστή μέρα σήμερα (σ.σ. χθες) για την Αρχαία Ολυμπία αλλά και για το υπουργείο Πολιτισμού. Μετά από δεκαετίες απουσίες ο Γρύπας από το μητροπολιτικό μουσείο της Νέας Υόρκης επιστρέφει σήμερα στο φυσικό του χώρο. Στο αρχαιολογικό μουσείο, στην Αρχαία Ολυμπία. Ένα πολύ σημαντικό εύρημα, το οποίο απομακρύνθηκε βίαια και που χάρη στις συντονισμένες προσπάθειες της αρχαιολογικής υπηρεσίας ιδιαίτερα της Διεύθυνσης Τεκμηρίωσης και Προστασίας Πολιτιστικών Αγαθών του υπουργείου Πολιτισμού και με την βοήθεια όλων αλλά και με την θετική διάθεση από την πλευρά του Μητροπολιτικού Μουσείου της Νέας Υόρκης, επιστρέφει στον χώρο στον οποίο ανήκει, , στον χώρο στον οποίο για πολλά χρόνια κοσμούσε ένα μεγάλο χάλκινο λεβέτι, ένα αφιέρωμα στον Ολύμπιο Δία”. Συμπλήρωσε δε ότι “… αυτό το μοναδικό εύρημα έρχεται εδώ να βρει το αδερφάκι του, γιατί υπάρχει ακόμα ένας Γρύπας στο μουσείο της Ολυμπίας, στην έκθεση, ο οποίος θα συνεκτεθεί με τον Γρύπα που επαναπατρίστηκε από τη Νέα Υόρκη”.
Μετά το πέρας της τελετής η κα Μενδώνη, οι συνεργάτες της και οι προσκεκλημένοι περιηγήθηκαν στην έκθεση του αρχαιολογικού μουσείου της Ολυμπίας.
