Όταν ακούμε «Θέατρο Σκιών» αυτομάτως το μυαλό μας πηγαίνει στον Καραγκιόζη και την παρέα του σε κάθε λογής κωμική περιπέτεια. Κι όμως, αυτή η λαϊκή εικαστική τέχνη εμπλουτισμένη με στοιχεία της ιστορίας από την Ελληνική Επανάσταση μπορεί να αποδειχθεί πραγματικός «θησαυρός». Όπως η έκθεση «Μορφές του ‘21 στο ελληνικό θέατρο σκιών» του Ηλείου Θανάση Τζοΐτη που θα φιλοξενείται έως τις 10 Ιουνίου στο Θεματικό Πάρκο Ξυστρή.
Ο καλλιτέχνης συνδυάζοντας τη ζωγραφική, το θέατρο σκιών, την ιστορία και τη λαογραφία, πειραματίζεται και δημιουργεί φιγούρες με ιστορικές προσωπικότητες που πέραν της εικαστικής τους αξίες είναι έτοιμες να πρωταγωνιστήσουν σε μια θεατρική δραματουργία.
Γεννημένος στο Σμίλα της Αρχαίας Ολυμπίας, ο Θανάσης Τζοΐτης μυήθηκε στην εικαστική τέχνη στην Σχολή Αγιογραφίας της Ι.Μ. Ηλείας. Παρ’ ότι κατετάγη στο Πυροσβεστικό Σώμα, οι καλλιτεχνικές του ανησυχίες ποτέ δεν σίγησαν. Όταν αποστρατεύτηκε το 2016 αφιερώθηκε εξ’ ολοκλήρου στην τέχνη του. «Ελευθερώθηκε πολύς χρόνος και έπρεπε να κατακλυστεί με κάποιον τρόπο. Η αγάπη για τη ζωγραφική, την ιστορία και τη λαογραφία προϋπήρχε. Ζυμώθηκε και με την παλιά αγάπη, το θέατρο σκιών και βγήκε αυτό το αποτέλεσμα. Αποφάσισα, λοιπόν να κάνω τέτοιες φιγούρες με ιστορικές προσωπικότητες τις οποίες έχω μελετήσει πάρα πολύ, αλλά και με παραδοσιακές φορεσιές» μας λέει ο κ. Τζοΐτης ξεναγώντας μας στην έκθεσή του.
Έρευνα και μελέτη πριν το τελικό αποτέλεσμα
Κολοκοτρώνης, Διάκος, Υψηλάντης, Μπουμπουλίνα, Μαντώ Μαυρογένους, Καραϊσκάκης, Διονύσιος Σολωμός… παρελαύνουν μπροστά μας. Τα χαρακτηριστικά των προσώπων τους, η στάση των σωμάτων τους, τα ρούχα και τα χρώματα που έχουν επιλεγεί δεν είναι τυχαία. Πριν την δημιουργία κάθε φιγούρας, ο καλλιτέχνης μελετά διεξοδικά ώστε να αποδώσει όσο πιο πειστικά τον ήρωα.
«Λένε ότι οι αγιογράφοι, πριν κάνουν την εικόνα ενός Αγίου, μελετάνε το βίο Του. Το ίδιο κάνω κι εγώ. Παρόλο που γνώριζα από μικρός αρκετά πράγματα, έμαθα ακόμη περισσότερα. Όταν δημιουργούσα τον Δημήτρη Υψηλάντη έπεσε στα χέρια μου ένα πόνημα του Άνταμ Φρίντελ, ο οποίος γράφει πως ο Υψηλάντης είχε ένρινη φωνή, ήταν χαμηλού αναστήματος, με μεγάλο κεφάλι και γαμψή μύτη… Δεν ήταν δηλαδή όπως τον απεικονίζει ο Αιμίλιος Προσαλέντης και άλλοι. Προσπάθησα λοιπόν να αποτυπώσω αυτά τα χαρακτηριστικά όσο πιο πιστά γίνεται. Για κάποιους άλλους ήρωες έχω πάρει τα νεκρικά προσωπεία των αγωνιστών του 21 του Εθνικού Ιστορικού Μουσείου».
«Παρεξηγημένο το θέατρο σκιών»
Η έκθεση του Θανάση Τζοΐτη φιλοξενεί ένα μικρό τμήμα των δημιουργιών του. Έχει στο ενεργητικό του πάνω από 160 φιγούρες με αγωνιστές, φιλέλληνες και πολλά πρόσωπα που αφορούν στο 1821 καθώς και μια μεγάλη συλλογή με φορεσιές. Γιατί όμως επέλεξε να δώσει μορφή στους ήρωες του μέσα από την τέχνη του θεάτρου σκιών;
«Το «Θέατρο Σκιών» είναι παρεξηγημένο, αλλά μην ξεχνάμε ότι εμπεριέχει μέσα του, την αναμφισβήτητα ελληνική λέξη «θέατρο». Αυτό σημαίνει ότι κάτι αξίζει. Το ότι έχει περιοριστεί το ρεπερτόριό του μόνο στις κλασικές κωμωδίες, που σαφώς πρέπει να υπάρχουν, δεν σημαίνει ότι δεν έχει και ιστορικά έργα. Με όπλο τη ζωγραφική και επηρεασμένος από τους ζωγράφους που θαυμάζω, τον Σεζάν, τον Τσαρούχη κ.α. προσπαθώ να πειραματιστώ σ’ αυτή την επιφάνεια προπυλενίου. Με γοητεύει η διαφάνειά του… Βάζω πάνω τα χρώματα και όταν τοποθετώ το έργο σε φωτεινή επιφάνεια «ζωντανεύει» και παίρνει άλλη διάσταση».
Όσο για το ποια φιγούρα προτιμά; «Ξεχωρίζω όλες μου τις φιγούρες και καμία! Για μένα όλες είναι ένα πείραμα» απαντά ο εικαστικός.
Σημαντικοί σταθμοί του Θανάση Τζοΐτη
-Το 2006 οργάνωσε και επιμελήθηκε το Πυροσβεστικό Μουσείο της Ελλάδας, του οποίου υπήρξε ο πρώτος διευθυντής (2007-2009)
-Τον Μάρτιο του 2022 πλαισιώνει με έργα του την επετειακή εκδήλωση «Νικηταράς-Νικήτας Σταματελόπουλος» που συνδιοργάνωσε η Περιφέρεια Αττικής με τον Δήμο Φαλήρου
-Το 2024 η Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία Ελλάδας, τον επέλεξε για την περιοδική έκθεση της χρονιάς με τίτλο «Ο Καραγκιόζης το 21» η οποία πραγματοποιήθηκε στην Ιστορική οικία Λαζάρου Κουντουριώτη στην Ύδρα.
-Τον ερχόμενο Μάιο, θα συμμετάσχει με δύο εκθέσεις στις εκδηλώσεις για τα 60 χρόνια από τον θάνατο του Φώτη Κόντογλου στην Παιανία.
