Τα «Χαραλάμπεια» αποτελούν εδώ και τρεις δεκαετίες σχεδόν, έναν από τους σημαντικότερους πολιτιστικούς θεσμούς του Πύργου, συνδέοντας την καλλιτεχνική έκφραση με τη συλλογική μνήμη και την τοπική ταυτότητα . Η καθιερωμένη μουσικοχορευτική εκδήλωση του Λυκείου Ελληνίδων Πύργου, αφιερωμένη στον πολιούχο της πόλης Άγιο Χαράλαμπο, δεν αποτελεί μόνο έναν εορταστικό φόρο τιμής, αλλά και μια ζωντανή γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν. Αυτή τη γέφυρα, μας καλεί να «διασχίσουμε», η πρόεδρος του ΛΕΠ Κατερίνα Παρασκευοπούλου, απευθύνοντας ανοιχτή πρόσκληση προς όλους τους πολίτες να παρακολουθήσουν μια εκδήλωση που αναδεικνύει ιστορικές και πολιτιστικές πτυχές που διαμόρφωσαν την πορεία της περιοχής.
Τα φετινά «Χαραλάμπεια» αντλούν έμπνευση από τη σταφίδα, το προϊόν που σφράγισε την οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ανάπτυξη της Ηλείας και ολόκληρης της Δυτικής Ελλάδας. Το Λύκειο Ελληνίδων Πύργου μας προσκαλεί να διαβούμε «τους δρόμους της σταφίδας», απόψε Σάββατο 7 Ιανουαρίου, στις 19.00 στο Θεματικό Πάρκο Ξυστρή. Μέσα από χορούς, τραγούδια και θεατρικά δρώμενα, η φετινή διοργάνωση επιχειρεί να αναβιώσει την εποχή του «μαύρου χρυσού», φωτίζοντας την άνθηση που γνώρισε ο τόπος, αλλά και τις κοινωνικές μεταβολές και τις προκλήσεις που σημάδεψαν την ιστορική του διαδρομή.
Παράλληλα, η συμμετοχή των Λυκείων Ελληνίδων από το Κιάτο και τη Ζάκυνθο προσδίδει πανελλήνια διάσταση στην εκδήλωση, αναδεικνύοντας τους κοινούς πολιτιστικούς δεσμούς που δημιούργησε η καλλιέργεια και το εμπόριο της κορινθιακής σταφίδας.
Με κεντρικό στόχο τη διατήρηση της παράδοσης και τη μεταλαμπάδευσή της στις νεότερες γενιές, τα «Χαραλάμπεια» συνεχίζουν να αποτελούν σημείο αναφοράς για την πολιτιστική ζωή του Πύργου. Και η κ. Παρασκευοπούλου, μιλώντας στο ilialive.gr, στέλνει το μήνυμα ότι, η γνώση της ιστορίας και η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς αποτελούν θεμέλια για ένα δημιουργικό και ελπιδοφόρο μέλλον.
κ. Παρασκευοπούλου, πότε ξεκίνησε η σύνδεση των «Χαραλαμπείων» με την τιμή προς τον πολιούχο του Πύργου, Άγιο Χαράλαμπο;
Τα Χαραλάμπεια, η κορυφαία μουσικοχορευτική εκδήλωση του Λυκείου Ελληνίδων Πύργου, καθιερώθηκαν επί προεδρίας της αειμνήστου Αλεξάνδρας Γκοτσίνα το 1997. Τα πρώτα Χαραλάμπεια έγιναν 8 Φεβρουαρίου του 1997 με τη στήριξη του Δημάρχου Γιώργου Δημητρακοπούλου στο θέατρο Απόλλων. Κοντεύουν δηλαδή 30 χρόνια. Η παράσταση ήταν και είναι πάντα αφιερωμένη στην πόλη μας και στον προστάτη της Αγ. Χαράλαμπο. Το Λύκειο θεώρησε ότι έτσι τιμά και συμμετέχει στην πιο μεγάλη γιορτή της πόλης μας.
Γιατί επιλέξατε φέτος να αφιερώσετε τα Χαραλάμπεια στους «δρόμους της σταφίδας»; Τι συμβολίζει αυτό το προϊόν για τον Πύργο και την ευρύτερη περιοχή;
Τα Χαραλάμπεια του 2026 είναι αφιερωμένα στους δρόμους της σταφίδας. Στο προϊόν αυτό της ελληνικής γης που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην παραγωγική, οικονομική, κοινωνική και πολιτιστική ιστορία του τόπου μας. Στον Πύργο, μετά το 1845 κυρίως η μαύρη κορινθιακή σταφίδα καλλιεργείται σε όλη την περιοχή και παρά τα προβλήματα που ενέσκηπταν η περίοδος μέχρι το 1940 ήταν περίοδος οικονομικής και κοινωνικής άνθησης.
Αναφέρεστε στη σταφίδα ως «μαύρο χρυσό της Ελλάδας». Πώς διαμόρφωσε, κατά τη γνώμη σας, την οικονομική και κοινωνική ταυτότητα του τόπου μας;
Η παραγωγή και το εμπόριο της κορινθιακής σταφίδας –«ο μαύρος χρυσός» όπως αποκαλούνταν- προσέφεραν τεράστια έσοδα και έδωσαν τη δυνατότητα να αναπτυχθούν μεγάλα αστικά κέντρα, τα οποία μετατράπηκαν σε σημαντικά εμπορικά λιμάνια. Σε αυτές τις πόλεις όπως η Πάτρα, το Αίγιο, ο Πύργος αναδύθηκε μια ισχυρή τάξη εμπόρων, τραπεζιτών και μεσιτών που διαχειριζόταν το εμπόριο της σταφίδας με την Δυτ. Ευρώπη, κυρίως με την Αγγλία. Αναπτύχθηκε έτσι μια αστική ζωή με πολιτιστικές και κοινωνικές δραστηριότητες. Χαρακτηριστικό της ανάπτυξης του Πύργου είναι τα πλούσια αρχοντόσπιτα που κάποια δεσπόζουν ακόμη στην πόλη μας, τα μεγάλα σταφιδεργοστάσια, ο σιδηρόδρομος Πύργου –Κατακόλου (ΣΠΚ), η λειτουργία της ιδιωτικής τράπεζας Καραβασίλη, ο ΑΣΟ (Αυτόνομος Σταφιδικός Οργανισμός), το Ινστιτούτο Σταφίδας…στοιχεία που διαμόρφωσαν την ταυτότητα του τόπου μας.
Ποια ιστορικά ή πολιτιστικά στοιχεία της σταφιδικής εποχής θέλετε να αναδείξετε μέσα από τη φετινή εκδήλωση;
Στην φετινή εκδήλωση θα αναδειχθούν με χορούς, δρώμενα και τραγούδια πολλά πολιτιστικά στοιχεία της σταφιδικής εποχής. Εκτός από τις συνήθειες του αγροτικού κόσμου, των εργατών στα χωράφια και στα σταφιδεργοστάσια θα αναφερθούμε και στην πολύ γνωστή ιστορία του μεγάλου σταφιδέμπορα και πλούσιου παραγωγού της Μπαρμπάσαινας και στην ιστορία του με τη Μαριωρή. Αλλά και στην άνοδο της αστικής τάξης που θα αναδειχθεί μέσα από τα τραγούδια της χορωδίας μας. Τέλος θα φανεί και η σταφιδική κρίσης και το μεγάλο κύμα μετανάστευσης την πρώτη δεκαετία του 20ου αιώνα.
Μπορεί ο παραδοσιακός πολιτισμός να λειτουργήσει σήμερα ως «γέφυρα» με την ιστορική μνήμη και την τοπική ανάπτυξη;
Ο στόχος του Λυκείου Ελληνίδων είναι να συνδέσει το παρελθόν με το μέλλον και η παράδοση να γίνει γέφυρα με την ιστορική μνήμη. Η επιλογή του θέματος έγινε γιατί πιστεύουμε ότι η γνώση της ιστορίας και του παρελθόντος είναι ένα μάθημα με την πλατιά αλλά και πολύ ουσιαστική έννοια. Ένα μάθημα για το πώς κοιτάμε τον τόπο μας, πώς στεκόμαστε απέναντι στη μνήμη και πώς μέσα από την τέχνη του χορού και της μουσικής διασώζουμε τις παραδόσεις και τον πολιτισμό μας και έτσι μαθαίνουμε να υπάρχουμε στο μέλλον.
Τι σηματοδοτεί για εσάς η συμμετοχή των Λυκείων των Ελληνίδων Κιάτου και Ζακύνθου; Υπάρχουν κοινά πολιτιστικά στοιχεία που ενώνουν αυτές τις περιοχές μέσω της σταφίδας;
Τους «δρόμους της σταφίδας» θα τους «περπατήσουμε» με προσκεκλημένα τα Λύκεια Ελληνίδων Κιάτου και Ζακύνθου. Μαζί θα χορέψουμε και θα τραγουδήσουμε γιατί η σταφίδα μας ενώνει. Στην Πελοπόννησο, την Κορινθία, την Αχαΐα, την Ηλεία, την Μεσσηνία αλλά και στα Ιόνια νησιά τη Ζάκυνθο και την Κεφαλλονιά παραγόταν και συνεχίζει να παράγεται η μαύρη ή κορινθιακή σταφίδα. Και σε όλες αυτές τις περιοχές υπήρξε μεγάλη οικονομική αλλά και πολιτιστική άνθηση. Άλλωστε πολλές φορές το Λύκειο Ελληνίδων Πύργου έχει προσκαλέσει άλλα Λύκεια στα Χαραλάμπεια, γιατί πιστεύουμε βαθιά στις όμορφες συνεργασίες που αναδεικνύουν κοινά στοιχεία και κοινούς στόχους.
Τι μήνυμα θέλετε να στείλετε φέτος στους κατοίκους του Πύργου μέσα από αυτή την αφιέρωση;
Προσκαλούμε όλους τους συντοπίτες μας να πλαισιώσουν –όπως κάνουν πάντα- τη μεγάλη φετινή γιορτή της πόλης μας και να στείλουμε όλοι μαζί το μήνυμα ότι διασώζοντας τις παραδόσεις μας και την πολιτιστική μας κληρονομιά βάζουμε γερά θεμέλια για ένα ελπιδοφόρο μέλλον.
Στην εκδήλωση συμμετέχουν οι μουσικοί:
Φώτης Τζανέτος - κλαρίνο / Λύσανδρος Παναγόπουλος - λαούτο, κιθάρα / Κων/νος Σταθόπουλος - βιολί/ Ντάνος Ιωάννης - αρκοντεόν/ Νικόλαος Παλαιολόγος - μαντολίνο, ταμπουρά/ Γιώργος Τζανέτος - κρουστά/Διονύσης Λιβανάς - πιάνο/ Αθανάσιος Πουλακίδας - μπουζούκι
Τραγούδι: Λύσανδρος Παναγόπουλος, Ρούλη Μαλλιοπούλου, Αθανάσιος Πουλακίδας
Και οι δάσκαλοι :
Λύκειο Ελληνίδων Πύργου: Κων/νος Τζανέτος, Ανδρέας Μικελόπουλος, Κώστας Ζώντος, Ιουλία Κόλλια, Κωστούλα Σακκά
Λύκειο Ελληνίδων Κιάτου: Μπόσγας Αθανάσιος
Λύκειο Ελληνίδων Ζακύνθου: Δεπόντη Αθηνά
