Τρόφιμα όπως το σπανάκι, τα αμύγδαλα και οι γλυκοπατάτες θεωρούνται από τις πιο θρεπτικές επιλογές μιας ισορροπημένης διατροφής. Για ορισμένους ανθρώπους με ιδιοπαθείς φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου (ΙΦΝΕ), όμως, μια φυσική ουσία που περιέχουν ίσως έχει διαφορετική επίδραση. Νέα μελέτη από το UNC School of Medicine, που δημοσιεύεται στο Cellular and Molecular Gastroenterology and Hepatology, στρέφει την προσοχή στα οξαλικά, ενώσεις που υπάρχουν φυσιολογικά σε πολλές φυτικές τροφές. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, σε ασθενείς με νόσο Crohn και ελκώδη κολίτιδα, ο μηχανισμός διαχείρισης των οξαλικών στο έντερο φαίνεται να είναι διαταραγμένος, γεγονός που ενδέχεται να ενισχύει τη φλεγμονώδη αντίδραση.
Τι είναι τα οξαλικά
Τα οξαλικά είναι φυσικές ενώσεις που βρίσκονται σε τρόφιμα φυτικής προέλευσης. Σ’ έναν υγιή οργανισμό, σημαντικό μέρος των οξαλικών που προσλαμβάνονται από τη διατροφή αποβάλλεται μέσω των κοπράνων. Η νέα έρευνα, όμως, δείχνει ότι στους ανθρώπους με ΙΦΝΕ η διαδικασία αυτή μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά.
Η ομάδα της Dr. Anna Salvador και του καθηγητή Shehzad Z. Sheikh εξέτασε την έκφραση γονιδίων, τα επίπεδα οξαλικών στα κόπρανα και τις διατροφικές συνήθειες ασθενών με ΙΦΝΕ και υγιών ατόμων. Παράλληλα, πραγματοποίησε πειράματα σε ζωικά μοντέλα και κυτταρικές καλλιέργειες, ώστε να διερευνήσει πώς τα διαιτητικά οξαλικά μπορούν να επηρεάσουν τη φλεγμονή του εντέρου.
Τι φαίνεται να δυσλειτουργεί στο έντερο
Στο επίκεντρο βρέθηκαν δύο πρωτεΐνες-μεταφορείς, οι SLC26A2 και SLC26A3, οι οποίες συμμετέχουν στη διακίνηση των οξαλικών στο έντερο. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η έκφρασή τους ήταν σημαντικά μειωμένη σε εντερικό ιστό ασθενών τόσο με νόσο Crohn, όσο και με ελκώδη κολίτιδα. Μάλιστα, όσο μεγαλύτερη ήταν η φλεγμονή στον ιστό, τόσο χαμηλότερη ήταν γενικά η έκφραση των συγκεκριμένων μεταφορέων.
Η υπόθεση των επιστημόνων είναι ότι, όταν αυτός ο μηχανισμός υπολειτουργεί, μεγαλύτερες ποσότητες οξαλικών παραμένουν στο εντερικό περιβάλλον και ενδέχεται να ενισχύουν την ήδη υπάρχουσα φλεγμονώδη δραστηριότητα.
Το παράδοξο στη νόσο Crohn
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι οι ασθενείς με νόσο Crohn είχαν σημαντικά υψηλότερα επίπεδα οξαλικών σε σχέση με τα υγιή άτομα, παρ’ ότι οι δύο ομάδες κατανάλωναν παρόμοιες ποσότητες φυτικών τροφών.
Για να εξετάσουν τη διατροφή, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τόσο ειδικό διατροφικό ερωτηματολόγιο, όσο και DNA metabarcoding, μια τεχνική που επιτρέπει την αναγνώριση φυτικών ειδών μέσα από γενετικό υλικό στα κόπρανα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο πόσα οξαλικά καταναλώνει κάποιος, αλλά και στο πώς τα διαχειρίζεται ο οργανισμός του.
Τι έδειξαν τα πειράματα σε ζώα
Οι εργαστηριακές δοκιμές ενίσχυσαν αυτή την υπόθεση. Σ’ ένα πείραμα, τα ποντίκια που έλαβαν διατροφή εμπλουτισμένη με οξαλικά κι έναν παράγοντα που προκαλεί κολίτιδα είχαν 60% χαμηλότερη πιθανότητα επιβίωσης σε σχέση με όσα δεν λάμβαναν πρόσθετα οξαλικά. Σε δύο ακόμη γενετικά ευάλωτα μοντέλα ποντικών, τα οξαλικά επιτάχυναν την εμφάνιση της κολίτιδας και επιδείνωσαν τη βαρύτητα της νόσου.
Επιπλέον, σε πειράματα με κύτταρα, η παρουσία οξαλικών ενίσχυσε τις φλεγμονώδεις αντιδράσεις σε μακροφάγα και δενδριτικά κύτταρα, δύο σημαντικές κατηγορίες κυττάρων του ανοσοποιητικού συστήματος.
Πιθανός δείκτης επιθετικής νόσου
Η μελέτη έδωσε κι ένα ακόμη ενδιαφέρον προκαταρκτικό εύρημα. Η χαμηλή έκφραση ενός τρίτου μεταφορέα, του SLC26A6, συνδέθηκε με στενωτική νόσο Crohn, μια πιο επιθετική μορφή, κατά την οποία προκαλούνται ίνωση και στένωση εντέρου.
Σχεδόν το 75% των ασθενών με χαμηλή έκφραση SLC26A6 εμφάνιζε στενωτικό φαινότυπο. Το εύρημα υποδηλώνει ότι, μελλοντικά, οι συγκεκριμένοι μεταφορείς θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν ως μοριακοί δείκτες για την πορεία της νόσου – απαιτείται, ωστόσο, επιβεβαίωση σε πολύ μεγαλύτερους πληθυσμούς.
Τι σημαίνουν όλα αυτά διατροφικά για τους ασθενείς με ΙΦΝΕ;
Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν δικαιολογούν την απομάκρυνση των φυτικών τροφών από τη διατροφή των ανθρώπων με ΙΦΝΕ. Η μελέτη δεν αποδεικνύει ότι η κατανάλωση τροφών με οξαλικά προκαλεί εξάρσεις της νόσου Crohn ή της ελκώδους κολίτιδας. Τα ισχυρότερα στοιχεία προέρχονται, προς το παρόν, από ζωικά και κυτταρικά μοντέλα.
Αυτό που προκύπτει είναι η πιθανότητα ορισμένοι ασθενείς, λόγω του τρόπου με τον οποίο το έντερό τους μεταβολίζει τα οξαλικά, να είναι περισσότερο ευάλωτοι ακόμη και σε μέτρια πρόσληψή τους. Οι επιστήμονες επισημαίνουν, μάλιστα, ότι είναι δυνατό να διατηρηθεί μια θρεπτικά πλήρης διατροφή με χαμηλότερη συνολική πρόσληψη οξαλικών, εφόσον στο μέλλον αποδειχθεί ότι κάτι τέτοιο είναι χρήσιμο για συγκεκριμένες ομάδες ασθενών.
Μέρος της λύσης ίσως «κρύβεται» στο μικροβίωμα
Ένας ακόμη δρόμος που ανοίγει η έρευνα αφορά στο εντερικό μικροβίωμα. Βακτήρια όπως το Oxalobacter formigenes, που έχουν την ικανότητα να διασπούν τα οξαλικά, εντοπίζονται σε μικρότερες ποσότητες σε ανθρώπους με ΙΦΝΕ. Σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι πιθανό συγκεκριμένες παρεμβάσεις στο μικροβίωμα να βοηθούν τον οργανισμό να απομακρύνει αποτελεσματικότερα τα οξαλικά, χωρίς να απαιτούνται αυστηροί διατροφικοί περιορισμοί.
Προς το παρόν, πάντως, οι ερευνητές ζητούν μεγαλύτερες και μακροχρόνιες μελέτες, που θα συνδυάζουν ακριβή καταγραφή της διατροφής, μέτρηση των οξαλικών, μοριακή ανάλυση και μελέτη του μικροβιώματος. Στόχος της μελέτης, επομένως, δεν είναι να «ενοχοποιήσει» ορισμένες κατά τα άλλα υγιεινές τροφές, αλλά να υποδείξει ότι η ίδια τροφή μπορεί να αλληλεπιδρά διαφορετικά μ’ ένα έντερο που νοσεί. Αν η σχέση επιβεβαιωθεί σε κλινικές μελέτες, θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πιο εξατομικευμένες διατροφικές παρεμβάσεις στους ανθρώπους με ΙΦΝΕ.
Πηγή: ygeiamou.gr
