...επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο επικοινωνούν, εκφράζουν τη στοργή τους και βιώνουν τη μητρότητα - Ερευνήτρια του Πανεπιστημίου της Βοστώνης εξηγεί όσα συχνά παρερμηνεύουν τα παιδιά.
Μια μητέρα μπορεί να αγαπά βαθιά το παιδί της και παρ’ όλα αυτά να μην εκφράζει εύκολα τη στοργή της με τον τρόπο που εκείνο περιμένει. Μπορεί να δυσκολεύεται με τον θόρυβο και την ακαταστασία του σπιτιού, να χρειάζεται πρόγραμμα ή να μιλά τόσο άμεσα, ώστε τα λόγια της να ακούγονται κάποιες φορές απότομα. Πίσω από τέτοιες συμπεριφορές μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να υπάρχει μια πραγματικότητα που παρέμεινε αθέατη για χρόνια: το φάσμα του αυτισμού στη γυναίκα και τη μητέρα.
Η Meghan G. Graham, κλινική επίκουρη καθηγήτρια στο Sargent College of Health & Rehabilitation Sciences του Πανεπιστημίου της Βοστώνης και ειδικός στη λογοθεραπεία και τη νευροδιαφορετικότητα, επιχειρεί να φωτίσει αυτή τη λιγότερο συζητημένη πλευρά του αυτισμού μέσα από το νέο της βιβλίο «When Your Mom Is Autistic: A Guide to Understanding, Accepting, and Appreciating Your Autistic Mother» («Όταν η μητέρα σου είναι αυτιστική: Ένας οδηγός για να κατανοήσεις, να αποδεχθείς και να εκτιμήσεις την αυτιστική μητέρα σου»).
Μιλώντας στο The Brink του Πανεπιστημίου της Βοστώνης, εξηγεί πώς ο αυτισμός μπορεί να επηρεάζει τη μητρότητα και, κυρίως, γιατί η κατανόησή του μπορεί να βοηθήσει ενήλικα παιδιά να δουν ορισμένες συμπεριφορές της μητέρας τους μέσα από μια διαφορετική οπτική.
Γιατί ο αυτισμός αργεί να διαγνωστεί στις γυναίκες
Οι γυναίκες και τα κορίτσια ιστορικά υποδιαγιγνώσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Ένας από τους λόγους, σύμφωνα με την ειδικό, είναι ότι η έρευνα για δεκαετίες είχε στραφεί περισσότερο στα αγόρια και τους άνδρες, ενώ τα χαρακτηριστικά του αυτισμού μπορεί να εκδηλώνονται διαφορετικά στις γυναίκες.
Σε αυτό το σημείο είναι που παίζει καθοριστικό ρόλο το λεγόμενο masking: η προσπάθεια απόκρυψης ή συγκάλυψης αυτιστικών χαρακτηριστικών, ώστε το άτομο να ανταποκρίνεται στις κοινωνικές προσδοκίες. Μια γυναίκα μπορεί, για παράδειγμα, να έχει μάθει να ελέγχει τις φυσικές αντιδράσεις της, να «διαβάζει» και να μιμείται κοινωνικές συμπεριφορές ή να υιοθετεί εκφράσεις και τρόπους επικοινωνίας που δεν της βγαίνουν αυθόρμητα.
«Ορισμένες γυναίκες περνούν χρόνια ή και δεκαετίες γνωρίζοντας ότι κάτι αισθάνεται διαφορετικά, αλλά χωρίς να έχουν ένα πλαίσιο για να κατανοήσουν τον εαυτό τους. Μπορεί να κατηγορούν τον εαυτό τους για δυσκολίες στις σχέσεις, αισθητηριακή υπερφόρτωση, εξάντληση ή για την αντιμετώπιση των καθημερινών απαιτήσεων» σημειώνει η ειδικός.
Τι γίνεται όταν η μητέρα εκφράζει διαφορετικά την αγάπη της;
Η διαφορετική εμπειρία του κόσμου μπορεί να επηρεάσει και τη σχέση μιας αυτιστικής μητέρας με τα παιδιά της. Όπως εξηγεί η Graham, ο αυτισμός δεν εκδηλώνεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους. Οι αυτιστικές γυναίκες έχουν διαφορετικές προσωπικότητες, δυνατότητες, δυσκολίες και εμπειρίες. Υπάρχουν, ωστόσο, περιπτώσεις όπου ένα ενήλικο παιδί προσπαθεί να ερμηνεύσει συμπεριφορές της μητέρας του που του προκαλούσαν σύγχυση όσο μεγάλωνε.
«Μια μητέρα μπορεί να εκφράζει τη στοργή της διαφορετικά από αυτό που θεωρείται κοινωνικά αναμενόμενο, να δυσκολεύεται όταν δέχεται πολλά ερεθίσματα ταυτόχρονα, να χρειάζεται μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στην καθημερινότητά της ή να αντιμετωπίζει δυσκολίες με την οργάνωση και τις εκτελεστικές λειτουργίες» εξηγεί.
Αυτό, σύμφωνα με την ειδικό, δεν σημαίνει ότι κάθε οικογενειακή δυσκολία πρέπει να αποδίδεται στον αυτισμό. Η γνώση, όμως, μπορεί να προσθέσει ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ. «Προσφέρει ένα άλλο πρίσμα στα ενήλικα παιδιά, μέσω του οποίου μπορούν να κατανοήσουν τις μητέρες τους και, ιδανικά, να αντικαταστήσουν κάποια σύγχυση ή παρερμηνείες με μεγαλύτερη κατανόηση, αποδοχή και εκτίμηση» συμπληρώνει.
Ένα στοιχείο που εμφανίστηκε στις ιστορίες των παιδιών που αξιοποίησε η Graham στο βιβλίο της ήταν η αμεσότητα των μητέρων τους. Πολλά παιδιά θυμούνταν τις μητέρες τους να μιλούν πολύ ευθέως ή ακόμη και απότομα. Για την ερευνήτρια, αυτές οι εμπειρίες δείχνουν πόσο διαφορετικά μπορούν δύο άνθρωποι να βιώσουν ακριβώς την ίδια συζήτηση.
Το να κατανοήσει κάποιος ότι η μητέρα του έχει διαφορετικό τρόπο επικοινωνίας δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραβλέψει το πώς τον έκαναν να αισθανθεί τα λόγια της. Μπορεί, όμως, να τον βοηθήσει να εξετάσει και την πρόθεση πίσω από αυτά και να αντιληφθεί ότι η επίδραση μιας συμπεριφοράς και η πρόθεση του ανθρώπου που την εκδηλώνει δεν είναι πάντοτε το ίδιο πράγμα.
Τι γίνεται όταν οι απαιτήσεις αυξάνονται;
Για μια αυτιστική γυναίκα, η μητρότητα πολλαπλασιάζει τις -ούτως ή άλλως υψηλές- απαιτήσεις, σε ένα περιβάλλον που είναι σχεδιασμένο κυρίως γύρω από τις ανάγκες και τους τρόπους λειτουργίας των νευροτυπικών ανθρώπων. Οι μητέρες καλούνται να διαχειρίζονται ταυτόχρονα το πρόγραμμα μιας οικογένειας, τις συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών, κοινωνικές επαφές, συνεχείς αλλαγές και απρόβλεπτες καταστάσεις. Όλα αυτά προϋποθέτουν οργάνωση, ευελιξία και σημαντικό «συναισθηματικό φορτίο».
Η Graham θεωρεί σημαντικό οι αυτιστικές μητέρες να κατανοούν καλύτερα όχι μόνο τη σχέση με τα παιδιά τους, αλλά και τις δικές τους ανάγκες, χωρίς να κρίνουν διαρκώς τον εαυτό τους με βάση πρότυπα στα οποία μπορεί να δυσκολεύονται να ανταποκριθούν.
Όπως υπογραμμίζει η ίδια, η επικοινωνία είναι μια διαδικασία δύο κατευθύνσεων και η ευθύνη για να λειτουργήσει δεν μπορεί να ανήκει αποκλειστικά στον αυτιστικό άνθρωπο. Μέσα από τη δουλειά της με γυναίκες στο φάσμα, η ίδια διαπίστωσε πόσο συχνά αυτές έχουν παρεξηγηθεί, υποτιμηθεί ή αισθανθεί ότι πρέπει να αλλάξουν τον εαυτό τους προκειμένου να κάνουν τους γύρω τους να νιώθουν πιο άνετα.
«Είναι πολύ πιθανό όλοι μας να ζούμε, να εργαζόμαστε και να αλληλεπιδρούμε τακτικά με αυτιστικούς ανθρώπους, είτε το γνωρίζουμε είτε όχι. Εξακολουθούν να υπάρχουν πολλές παρανοήσεις γύρω από τον αυτισμό και συχνά ερμηνεύουμε τη συμπεριφορά των άλλων μέσα από το πρίσμα του δικού μας τρόπου επικοινωνίας και της δικής μας εμπειρίας του κόσμου. Ελπίζω το βιβλίο να ενθαρρύνει τους αναγνώστες να σταματούν για λίγο και να αναρωτιούνται: “Υπάρχει κάποιος άλλος τρόπος να το καταλάβω αυτό;”» καταλήγει.
Πηγή: ygeiamou.gr
