Μεγάλη σουηδική μελέτη σε 3,7 εκατ. άτομα εντόπισε αυξημένο κίνδυνο αυτισμού και νοητικής αναπηρίας σε παιδιά με συγγενείς λοιμώξεις TORCH – Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι πρόκειται για πολύ σπάνιες λοιμώξεις και ότι εξηγούν ελάχιστες από τις συνολικές περιπτώσεις αυτισμού.
Σπάνιες λοιμώξεις που μπορούν να μεταδοθούν από την έγκυο στο έμβρυο συνδέονται με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο αυτισμού και νοητικής αναπηρίας αργότερα στη ζωή του παιδιού, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη του Karolinska Institutet στη Σουηδία, η οποία δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics.
Τα ευρήματα χρειάζονται, ωστόσο, προσεκτική ανάγνωση. Οι ερευνητές δεν αναφέρονται στις συνηθισμένες λοιμώξεις που μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια μιας εγκυμοσύνης, αλλά στις συγγενείς λοιμώξεις TORCH, οι οποίες είναι σπάνιες και έχουν την ικανότητα να περάσουν στο έμβρυο. Παράλληλα, η μελέτη καταγράφει συσχέτιση και δεν αποδεικνύει ότι οι λοιμώξεις αυτές αποτελούν αιτία του αυτισμού.
«Είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι είναι ασυνήθιστο αυτές οι λοιμώξεις να μεταδίδονται από τη μητέρα στο παιδί. Αντιπροσωπεύουν ένα πολύ μικρό ποσοστό όλων των περιπτώσεων αυτισμού στον πληθυσμό. Ωστόσο, στα παιδιά που πράγματι προσβάλλονται, βλέπουμε σαφώς αυξημένο κίνδυνο τόσο για αυτισμό όσο και για νοητική αναπηρία», εξηγεί η Reneé Gardner, ερευνήτρια στο Τμήμα Παγκόσμιας Δημόσιας Υγείας του Karolinska Institutet και μία από τους συγγραφείς της μελέτης.
Ποιες είναι οι λοιμώξεις TORCH
Με τον όρο TORCH περιγράφεται μια ομάδα λοιμώξεων που μπορούν να μεταδοθούν από την έγκυο στο αναπτυσσόμενο έμβρυο. Σε αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η τοξοπλάσμωση, η σύφιλη, η ερυθρά, ο κυτταρομεγαλοϊός (CMV) και ο ιός του απλού έρπητα.
Η ιδιαιτερότητά τους είναι ότι, σε αντίθεση με πολλά κοινά λοιμώδη νοσήματα, ορισμένα από αυτά τα παθογόνα μπορούν να διαπεράσουν τον πλακούντα και να προσβάλουν άμεσα το έμβρυο, επηρεάζοντας την ανάπτυξή του.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν στοιχεία για 3.666.002 άτομα που γεννήθηκαν στη Σουηδία από το 1987 έως το 2021. Από αυτούς, μόλις 975 είχαν καταγεγραμμένη συγγενή λοίμωξη TORCH – αριθμός που καταδεικνύει πόσο σπάνιες είναι αυτές οι περιπτώσεις. Οι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν μέσω των εθνικών μητρώων για διάστημα που σε ορισμένες περιπτώσεις έφτανε περίπου τις τρεις δεκαετίες.
Τριπλάσιος κίνδυνος για αυτισμό
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα παιδιά με συγγενή λοίμωξη TORCH είχαν περίπου τρεις φορές υψηλότερο κίνδυνο να διαγνωστούν με αυτισμό σε σύγκριση με όσα δεν είχαν τέτοια λοίμωξη.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η συσχέτιση με τη νοητική αναπηρία: ο κίνδυνος ήταν περισσότερο από επταπλάσιος, ενώ στις σοβαρές έως πολύ σοβαρές μορφές νοητικής αναπηρίας ήταν πάνω από 20 φορές υψηλότερος.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η σχέση με τον αυτισμό ήταν ισχυρότερη όταν συνυπήρχε νοητική αναπηρία. Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι περίπου ένα στα πέντε παιδιά που γεννιούνται με συγγενή λοίμωξη TORCH μπορεί αργότερα να διαγνωστεί με αυτισμό.
Οι αριθμοί αυτοί ακούγονται εντυπωσιακοί, αλλά οι επιστήμονες επιμένουν στη μεγάλη διαφορά ανάμεσα στον σχετικό κίνδυνο για ένα παιδί που έχει προσβληθεί και στην επίδραση αυτών των λοιμώξεων στον γενικό πληθυσμό.
Επειδή οι συγγενείς λοιμώξεις TORCH είναι τόσο σπάνιες, εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να συνδέονται με μόλις 0,034% των διαγνωσμένων περιπτώσεων αυτισμού στη Σουηδία. Αντίθετα, η συμβολή τους στις σοβαρές μορφές νοητικής αναπηρίας υπολογίστηκε περίπου στο 1,2%.
Η μεγαλύτερη μελέτη μέχρι σήμερα
«Γνωρίζουμε εδώ και πολύ καιρό ότι αυτές οι λοιμώξεις μπορούν να προκαλέσουν νοητική αναπηρία. Η σχέση με τον αυτισμό, όμως, ήταν λιγότερο ξεκάθαρη στις προηγούμενες έρευνες, οι οποίες συχνά βασίζονταν σε μικρές ομάδες ασθενών», αναφέρει ο Hugo Sjöqvist, υποψήφιος διδάκτορας και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης. Όπως επισημαίνει, πρόκειται για τη μεγαλύτερη έως σήμερα μελέτη στο συγκεκριμένο πεδίο, βασισμένη σε εθνικά μητρώα που καλύπτουν σχεδόν ολόκληρο τον πληθυσμό της Σουηδίας.
Οι ερευνητές προχώρησαν μάλιστα και σε συγκρίσεις μεταξύ αδελφών: Συνέκριναν παιδιά που είχαν συγγενή λοίμωξη TORCH με αδέλφια τους που δεν είχαν προσβληθεί. Η συσχέτιση με τον αυτισμό και τη νοητική αναπηρία παρέμεινε, γεγονός που περιορίζει την πιθανότητα τα αποτελέσματα να εξηγούνται αποκλειστικά από γενετικούς ή άλλους οικογενειακούς παράγοντες.
Αντίθετα, δεν προέκυψε αντίστοιχα σαφής σχέση με άλλες νευροψυχιατρικές διαταραχές. Η αρχική συσχέτιση με τη ΔΕΠΥ δεν διατηρήθηκε όταν συγκρίθηκαν αδέλφια, ενώ δεν διαπιστώθηκε σύνδεση με την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.
Γιατί η πρόληψη έχει σημασία
Τα ευρήματα στρέφουν την προσοχή και στην πρόληψη, καθώς ορισμένες από αυτές τις λοιμώξεις μπορούν να προληφθούν.
«Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι ορισμένες λοιμώξεις που μεταδίδονται στο έμβρυο κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης μπορεί να έχουν μακροχρόνιες επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εγκεφάλου», αναφέρει η Gardner. «Παρότι αυτές οι συγγενείς λοιμώξεις είναι σπάνιες, ορισμένες μπορούν να προληφθούν και αυτό τις καθιστά σημαντικές από την άποψη της δημόσιας υγείας».
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της ερυθράς, η οποία έχει σχεδόν εξαφανιστεί στη Σουηδία μετά την εφαρμογή του εθνικού προγράμματος εμβολιασμού.
Οι ερευνητές υπογραμμίζουν επομένως τη σημασία της διατήρησης υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης, αλλά και των υπόλοιπων μέτρων πρόληψης: αποφυγή ωμού ή ανεπαρκώς ψημένου κρέατος και προσεκτικό πλύσιμο των λαχανικών για την τοξοπλάσμωση, προγεννητικός έλεγχος και θεραπεία για λοιμώξεις όπως η σύφιλη, καλή υγιεινή των χεριών για τη μείωση του κινδύνου από τον κυτταρομεγαλοϊό και έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση του έρπητα κατά την εγκυμοσύνη.
Το βασικό μήνυμα της μελέτης δεν είναι ότι οι λοιμώξεις κατά την εγκυμοσύνη εξηγούν τον αυτισμό. Αντίθετα, τα στοιχεία δείχνουν ότι μια πολύ συγκεκριμένη και σπάνια κατηγορία συγγενών λοιμώξεων συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο νευροαναπτυξιακών προβλημάτων στα παιδιά που πράγματι προσβάλλονται, γεγονός που καθιστά ακόμη σημαντικότερη την πρόληψη όπου αυτή είναι εφικτή.
Πηγή: ygeiamou.gr
