Η νηστεία πριν από το Άγιο Πάσχα ονομάζεται «Σαρακοστή» ή «Τεσσαρακοστή», καθώς αρχικά σηματοδοτούσε τη νηστεία σαράντα ημερών, σε ανάμνηση της σαρανταήμερης νηστείας του Ιησού Χριστού στην έρημο.
Στην πορεία, προστέθηκε μία ακόμη εβδομάδα και πλέον η νηστεία διαρκεί 48 ημέρες, δηλαδή επτά εβδομάδες, ξεκινώντας από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και το Μεγάλο Σάββατο.
Επιπλέον, ονομάζεται «Μεγάλη» Τεσσαρακοστή χάρη στη βαρύνουσα σημασία που δίνεται στην ανάμνηση των Παθών του Κυρίου, αλλά και για να ξεχωρίζει από τη Σαρακοστή των Χριστουγέννων.
Η διατροφή νηστείας της Σαρακοστής αποκλείει ζωικά προϊόντα (κρέας, γαλακτοκομικά, αυγά, ψάρια), εστιάζοντας κυρίως σε όσπρια, λαδερά, θαλασσινά, ξηρούς καρπούς και φυτικά ροφήματα. Είναι πλούσια σε φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά, αλλά απαιτεί προσοχή στην πρόσληψη πρωτεΐνης, σιδήρου και ασβεστίου.
Τα οφέλη της νηστείας
Η νηστεία κατά βάση προσφέρει σημαντικά οφέλη στην υγεία μας , κυρίως λόγω της αποχής από ζωικά προϊόντα, που βοηθά στη βελτίωση του λιπιδαιμικού μας προφίλ, μειώνοντας την κακή χοληστερόλη (LDL) και την ολική χοληστερόλη. Προάγει την αποτοξίνωση, μειώνει το οξειδωτικό στρες, ενισχύει το ανοσοποιητικό και συμβάλλει στην απώλεια βάρους.
Πιο συγκεκριμένα, η αποχή από τα ζωικής προέλευσης τρόφιμα συντελεί στη μείωση του προσλαμβανόμενου λίπους και κυρίως του κορεσμένου λίπους από τον οργανισμό. Αυτό έχει ως φυσικό επακόλουθο τη μείωση στις τιμές της χοληστερίνης και των γλυκεριδίων.
Η μείωση της αρτηριακής πίεσης εντάσσεται, επίσης, στα οφέλη της νηστείας, καθώς αυξάνεται η ποσότητα και η συχνότητα κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών, οσπρίων και δημητριακών, που είναι πλούσια σε κάλιο.
Το λιγότερο οξειδωτικό στρες είναι ένα ακόμη σημαντικό όφελος για τα άτομα που νηστεύουν. Πρόκειται για μια αντίδραση του οργανισμού που εντείνει την εμφάνιση αθηροσκλήρωσης, του καρκίνου αλλά και χρόνιων εκφυλιστικών νοσημάτων του νευρικού συστήματος, όπως η νόσος του Πάρκινσον και η νόσος του Αλτσχάιμερ.
Μύθος ή αλήθεια η αύξηση βάρους κατά την περίοδο της νηστείας;
Είναι γεγονός πως αρκετοί καταφέρνουν να διατηρήσουν ένα φυσιολογικό βάρος κατά την περίοδο της νηστείας, παράλληλα όμως είναι πολλοί και αυτοί που δυστυχώς αυξάνουν το βάρος τους, κάτι το οποίο αποτελεί και ένα από τα βασικά μειονεκτήματα της νηστείας.
Οι λόγοι είναι, αφενός, διότι αυξάνεται η κατανάλωση τροφίμων όπως ψωμί, ζυμαρικά, πίτες, ζύμες και σφολιάτες προκειμένου να επέλθει ο κορεσμός και, αφετέρου, έχουμε πιο συχνά τσιμπολογήματα μέσα στην ημέρα.
Επομένως, είναι σημαντικό να ακολουθήσουμε ορισμένες βασικές συμβουλές καθ’ όλη την περίοδο αυτή προκειμένου να αποφευχθεί η αύξηση του βάρους μας.
Tips για να μην στερείσαι θρεπτικά συστατικά όταν νηστεύεις
Παρατηρούνται συχνά ελλείψεις σε μακροθρεπτικά, βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία, κατά την περίοδο της νηστείας, όμως ένας ειδικός μπορεί να μας καθοδηγήσει σωστά προκειμένου να αποφύγουμε διατροφικές ελλείψεις.
Πρωτεΐνη
Τροφές πλούσιες σε φυτική πρωτεΐνη είναι οι ξηροί καρποί (κυρίως αμύγδαλα και κάσιους), σπόροι κάνναβης, σπόροι chia, μανιτάρια, όσπρια (ρεβίθια, φασόλια, φακές, φασόλια edamame και αρακά), τυρί tofu, tempeh, βρόμη, αβοκάντο, προϊόντα σόγιας, κινόα, πλιγούρι, φαγόπυρο και διατροφική μαγιά. Για καλύτερα αποτελέσματα συστήνεται ο συνδυασμός του οσπρίου με σύνθετο υδατάνθρακα (πχ. φακές με ρύζι ή παξιμάδι κρίθινο) για τον σχηματισμό υψηλής αξίας πρωτεΐνη.
Σίδηρος
Φυτικές τροφές που αποτελούν πλούσιες πηγές σιδήρου είναι τα όσπρια (φακές, φασόλια, ρεβίθια), τα λαχανικά (σπανάκι, κολοκυθάκια, αρακάς, μπρόκολο, φύλλα παντζαριού), τα φρούτα (αποξηραμένα δαμάσκηνα, βερίκοκα, σύκα και σταφίδες), οι ξηροί καρποί (κάσιους, αμύγδαλα, φιστίκια, κολοκυθόσποροι, ηλιόσποροι, σουσάμι), τα δημητριακά πρωινού ολικής άλεσης, το εμπλουτισμένο γάλα ή γιαούρτι σόγιας και άλλα τρόφιμα, όπως η μαύρη σοκολάτα και η μελάσα σακχαροκάλαμου. Για την καλύτερη απορρόφηση του σιδήρου συνδυάζουμε τα παραπάνω τρόφιμα με βιταμίνη C (φρούτα και λαχανικά).
Ασβέστιο
Οι ανάγκες σε ασβέστιο μπορούν να καλυφθούν πλήρως και από τις φυτικές πηγές. Τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο είναι τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά (μπρόκολο, σπανάκι, κ.α.), τυρί tofu, διατροφική μαγιά, σουσάμι, ταχίνι και αποξηραμένα φρούτα, όπως σταφίδες, δαμάσκηνα, σύκα και βερίκοκα. Για την καλύτερη απορρόφηση του ασβεστίου συνδυάστε με τροφές πλούσιες σε βιταμίνη D.
Βιταμίνη D
Καλές πηγές βιταμίνης D, εκτός από την έκθεση στο φως του ήλιου, είναι τα εμπλουτισμένα προϊόντα, όπως τα δημητριακά για πρωινό και τα μη ζαχαρούχα ποτά σόγιας (με προσθήκη βιταμίνης D), οι φυτικές μαργαρίνες με προσθήκη βιταμίνης D, και τα συμπληρώματα βιταμίνης D (στο εμπόριο υπάρχουν και φυτικές πηγές βιταμίνης D)
Λιπαρά Οξέα
Τρόφιμα πλούσια σε μονοακόρεστα λιπαρά οξέα είναι το ελαιόλαδο, οι ελιές, το αβοκάντο και οι ξηροί καρποί. Ενώ τρόφιμα πλούσια σε ωμέγα-3 λιπαρά οξέα είναι οι σπόροι chia, οι σπόροι κάνναβης, οι ξηροί καρποί (λιναρόσπορος, καρύδια κ.α.), το σογιέλαιο και τα τρόφιμα με βάση τη σόγια, όπως το τυρί tofu.
Εν ολίγοις, η νηστεία μπορεί να επιφέρει πλήθος μεταβολικών ωφελειών για όποιον επιθυμεί ή σκέφτεται να την ακολουθήσει. Ωστόσο στις περισσότερες περιπτώσεις κρίνεται απαραίτητη η επίβλεψη και η καθοδήγηση από έναν ειδικό διαιτολόγο – διατροφολόγο για τη διαμόρφωση των γευμάτων και ενός διατροφικού πλάνου προκειμένου να αποφευχθούν πιθανές διατροφικές ελλείψεις.
