Η εικόνα του γιατρού και του νοσηλευτή ως αδιαμφισβήτητου συμμάχου στη μάχη για τη ζωή και την υγεία φαίνεται να δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε. Στα δημόσια νοσοκομεία της Ηλείας –όπως και σε πολλές μονάδες υγείας σε όλη τη χώρα– καταγράφεται αυξητική τάση περιστατικών βίας κατά του υγειονομικού προσωπικού, με τη λεκτική επιθετικότητα να αποτελεί πλέον σχεδόν καθημερινό φαινόμενο και τη σωματική βία να μην απουσιάζει.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν καταγραφεί, το 81% των περιστατικών αφορά λεκτική βία (ύβρεις, απειλές, φωνές), ενώ το 17% περιλαμβάνει σωματική βία, όπως σπρωξίματα και χτυπήματα. Σε ποσοστό άνω του 75%, υπεύθυνοι είναι οι συνοδοί ασθενών.
Διοικητές νοσοκομείων, ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Ηλείας και ο προϊστάμενος των ΤΕΠ του Νοσοκομείου Πύργου μιλούν ανοιχτά για ένα πρόβλημα που δεν περιορίζεται σε μεμονωμένα επεισόδια, αλλά επηρεάζει τη λειτουργία των μονάδων υγείας, την ψυχική ανθεκτικότητα των εργαζομένων και τελικά την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας προς τους ασθενείς.
Μετά την πανδημία: «Απελευθερώθηκαν αρνητικές δυνάμεις»
Ο διοικητής του Γενικού Νοσοκομείου Ηλείας, Σπύρος Πολίτης, περιγράφει μια σαφή μετατόπιση του κλίματος στη μετα-covid εποχή. Όπως επισημαίνει, έχει αυξηθεί η οριζόντια επιθετικότητα στην κοινωνία, η οποία αντανακλάται και μέσα στο νοσοκομείο.
«Τα περιστατικά δεν περιορίζονται πλέον σε «ευάλωτες» ή περιθωριοποιημένες ομάδες, αλλά εκδηλώνονται και από ανθρώπους από τους οποίους «ποτέ δεν θα το περίμενες». Η ένταση δεν σχετίζεται αποκλειστικά με μεγάλους χρόνους αναμονής. Ακόμη και ασθενείς που εξυπηρετούνται χωρίς καθυστέρηση εμφανίζονται οξυμένοι και έτοιμοι για σύγκρουση» δηλώνει στο ilialive.gr ο κ. Πολίτης.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στο φαινόμενο των ιατρικών συμβουλών μέσω… ΑΙ. Όπως εξηγεί, αρκετοί πολίτες προσέρχονται έχοντας ήδη σχηματίσει άποψη για τη διάγνωση ή τη θεραπεία τους βάσει διαδικτυακής πληροφόρησης. «Όταν όμως η ιατρική εκτίμηση διαφοροποιείται από όσα έχουν διαβάσει, η αντίδραση μπορεί να είναι επιθετική και επικριτική. Παράλληλα, καταγράφονται περιστατικά έντασης από συνοδούς, ακόμη και οργανωμένες συγκεντρώσεις συγγενών έξω από το νοσοκομείο, που δημιουργούν κλίμα πίεσης όταν αναμένονται αποτελέσματα εξετάσεων. Εκείνη την ώρα, αν κάτι στραβώσει, φοβάσαι ή κινδυνεύεις να το ανακοινώσεις», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Στο νοσοκομείο λειτουργεί πρωτόκολλο διαχείρισης κρίσεων με τρεις σεκιούριτι ανά βάρδια και άμεση παρέμβαση της αστυνομίας όταν απαιτείται. Αν και δεν έχει σημειωθεί σοβαρός τραυματισμός κατά τη θητεία του, έχουν καταγραφεί έντονες χειροδικίες, ακόμη και σε κλινικές όπως τα Επείγοντα και τη Μαιευτική. Οι πιο βίαιοι δράστες είναι κυρίως άνδρες, ωστόσο, όπως τονίζει, η λεκτική επιθετικότητα «δεν έχει φύλο».
«Πίσω από κάθε στολή υπάρχει ένας άνθρωπος»
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η διοικήτρια της Νοσηλευτικής Μονάδας Κρεστένων, Αριστέα Παπαδοπούλου. Κάνει λόγο για αυξημένα περιστατικά λεκτικής και ψυχολογικής πίεσης προς το προσωπικό, ειδικά μετά την πανδημία, και απευθύνει έκκληση στους πολίτες για κατανόηση και σεβασμό.
Υπενθυμίζει ότι το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό εργάζεται συχνά υπό εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, με μοναδική προτεραιότητα την ανθρώπινη ζωή. «Πίσω από κάθε στολή υπάρχει ένας άνθρωπος που δίνει καθημερινά τον καλύτερό του εαυτό», τονίζει, καλώντας τους πολίτες σε επίδειξη πολιτισμού και αλληλεγγύης.
Η «λευκή ποδιά» ζητά σεβασμό
«Σεβασμός και Συνεργασία» είναι οι δύο βασικές προϋποθέσεις που προσφέρουν ασφάλεια στον χώρο της υγείας, όπως τονίζει η διοικήτρια του Νοσοκομείου Αμαλιάδας Μαρία Πετροπούλου.
«Ο χώρος της υγείας είναι από τη φύση του ιδιαίτερα ευαίσθητος, και αυτό γίνεται ακόμη πιο έντονο στα τμήματα επειγόντων περιστατικών, όπου η λειτουργία είναι συνεχής, 24 ώρες το 24ωρο, υπό συνθήκες αυξημένης πίεσης και συναισθηματικής φόρτισης. Είναι σημαντικό όλες οι πλευρές , επαγγελματίες υγείας, ασθενείς και συνοδοί, να επιδεικνύουν ψυχραιμία, σεβασμό και κατανόηση, ώστε να αποφεύγονται εντάσεις και περιστατικά βίας ή εκφοβισμού» τονίζει και υπογραμμίζει ότι το ίδιο πνεύμα πρέπει να ισχύει και για το εργασιακό περιβάλλον μεταξύ των ίδιων των εργαζομένων, όπου φαινόμενα μπούλινγκ, όπως σημειώνει, «δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά, καθώς υπονομεύουν τόσο την ανθρώπινη αξιοπρέπεια όσο και την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας. Σε κάθε περίπτωση, όταν προκύπτουν τέτοια περιστατικά, υπάρχουν θεσμοθετημένες διαδικασίες που ενεργοποιούνται άμεσα με στόχο την προστασία όλων και την ουσιαστική αντιμετώπισή τους».
Η «επαγγελματική μάστιγα» των ΤΕΠ
Ο προϊστάμενος του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών του Γ.Ν. Ηλείας – Ν.Μ. Πύργου, Θεοδόσης Σταυριανόπουλος, χαρακτηρίζει τη βία στα Επείγοντα «επαγγελματική μάστιγα» με σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των εργαζομένων.
«Τα περισσότερα επεισόδια εκδηλώνονται στον χώρο του ΤΕΠ –στο σημείο δηλαδή της πρώτης διαλογής και ιεράρχησης των περιστατικών– όπου η αγωνία, η αναμονή και η ανάγκη προτεραιοποίησης δημιουργούν συχνά εντάσεις. Η βία στα ΤΕΠ, κατά τη γνώμη μου είναι πολυπαραγοντική και συνδέεται με οργανωτικούς παράγοντες, δηλαδή χρόνοι αναμονής, υποστελέχωση και έλλειψη πόρων και ψυχολογικούς παράγοντες όπως το έντονο άγχος, ο πόνος και η αγωνία των ασθενών ή των συγγενών τους» σημειώνει ο κ. Σταυριανόπουλος.
Επισημαίνει δε, ότι και η εργασιακή εξάντληση των υγειονομικών μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα της επικοινωνίας, χωρίς όμως αυτό να δικαιολογεί τη βία.
«Συχνά φαινόμενα βίας στα ΤΕΠ είναι οι προπηλακισμοί και η χρήση απειλητικών φράσεων όπως «εγώ σε πληρώνω», «ξέρω που μένεις…», « θα δεις τι θα σου κάνω». Σημειώνεται και σωματική βία όπως σπρωξίματα και χτυπήματα σε πόρτες , γραφεία και πάγκους εργασίας και σπανιότερα χειρονομίες και χειροδικίες. Το τελευταίο έτος όμως το νομικό πλαίσιο έχει αλλάξει και εφαρμόζονται αυστηρότερες ποινές φυλάκισης για όσους ασκούν βία σε γιατρούς και νοσηλευτές εν ώρα υπηρεσίας» καταλήγει.
Μείζον πρόβλημα για τη λειτουργία του συστήματος Υγείας
Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου, Χρήστος Γιαννικούλης, υπογραμμίζει ότι η «βία κατά της λευκής ποδιάς» δεν αποτελεί μόνο ελληνικό φαινόμενο, ωστόσο στην Ελλάδα εμφανίζει αυξημένη συχνότητα τα τελευταία χρόνια.
«Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ηθικό ή ποινικό· είναι βαθιά λειτουργικό. Η βία απορρυθμίζει την ομαλή επιτέλεση του ιατρικού έργου και πλήττει πρωτίστως τους ίδιους τους ασθενείς» δηλώνει ο κ. Γιαννικούλης.
Αναγνωρίζει ότι η αγωνία, η ταλαιπωρία και μια δυσμενής έκβαση μπορεί να τροφοδοτούν έντονες αντιδράσεις. Ωστόσο, επισημαίνει ότι «το υγειονομικό προσωπικό δεν ευθύνεται για τις οργανωτικές ανεπάρκειες του συστήματος ούτε για τις πολιτικές επιλογές. Επιπλέον, καμία ιατρική πράξη δεν μπορεί να συνοδεύεται από απόλυτες εγγυήσεις επιτυχίας, ακόμη και στα πιο προηγμένα συστήματα υγείας».
Τέλος, ο κ. Γιαννικούλης υπενθυμίζει, , ότι το νομικό πλαίσιο έχει αυστηροποιηθεί και επεισόδια σε μονάδες υγείας τιμωρούνται πλέον με τουλάχιστον ένα έτος φυλάκισης, ενώ η άσκηση φυσικής βίας επισύρει ποινή τουλάχιστον δύο ετών.
