Ο Πύργος είναι ο τόπος που τον «γέννησε», τον «μεγάλωσε» και του έδωσε τα πρώτα ερεθίσματα για να βαδίσει τον δρόμο της επιστήμης και να κάνει τα όνειρά του πραγματικότητα. Σήμερα, έχοντας διαγράψει μια σημαντική ακαδημαϊκή πορεία, ο Επίκουρος Καθηγητής Φυσικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και υπεύθυνος του HERON LAB Γιώργος Βελντές επιλέγει να επιστρέφει κάθε χρόνο στη γενέτειρά του, έχοντας σταθερά στο μυαλό του μια ανάγκη: να προσφέρει στα παιδιά του τόπου του εφόδια, γνώσεις και ευκαιρίες που θα τους επιτρέψουν να γνωρίσουν καλύτερα τον κόσμο της επιστήμης. Είναι ο δικός του τρόπος να ανταποδώσει όλα όσα ο τόπος και οι άνθρωποί του, του πρόσφεραν στα μαθητικά του χρόνια.
Για έκτη συνεχή χρονιά, το Θερινό Σχολείο Φυσικής «Ήρων» επιστρέφει την Τρίτη 25 Αυγούστου στον Πύργο-στο χώρο του 1ου ΓΕΛ- δίνοντας στους μαθητές της Ηλείας την ευκαιρία να γνωρίσουν τη Φυσική πέρα από τα όρια της σχολικής αίθουσας. Με κεντρικό θέμα φέτος τον «Διαστημικό Καιρό», μαθητές από την περιοχή θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν τη Φυσική μέσα από σύγχρονα ερευνητικά πεδία, πειράματα, εργαστήρια και την άμεση επαφή με πανεπιστημιακούς και ερευνητές.
Πίσω, και πέρα από τις διαλέξεις και τα εργαστήρια ο Γιώργος Βελντές έχει ένα ευρύτερο όραμα: να δώσει τη δυνατότητα στους μαθητές να γνωρίζουν τον μαγευτικό κόσμο των βασικών επιστημών. Έναν κόσμο χωρίς περιορισμούς που δημιουργεί την Τεχνητή νοημοσύνη, την τεχνολογία, «επικοινωνεί» με το διάστημα και επηρεάζει την καθημερινότητά μας.
Ο εμπνευστής του «Ήρων» μιλά για την προσωπική σχέση του με τον Πύργο και την ανάγκη του να ανταποδώσει όσα ο ίδιος έλαβε ως μαθητής, για την πορεία του Θερινού Σχολείου και την ανταπόκριση των μαθητών, αλλά και για τη θέση των βασικών επιστημών στη σύγχρονη εποχή. Παράλληλα, αναφέρεται στις νέες δράσεις που ξεκινούν στην Ηλεία και στην δημιουργία του Πλανηταρίου-Αστεροσκοπείου «Διονύσης Σιμόπουλος» στον Κούβελο, που φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν νέο χώρο επιστήμης, γνώσης και έρευνας για την περιοχή.
Πόσο σημαντικό είναι για εσάς προσωπικά το γεγονός ότι το Θερινό Σχολείο «Ήρων» επιστρέφει κάθε χρόνο, τα τελευταία έξι χρόνια, στη γενέτειρά σας, τον Πύργο; Τι είναι αυτό που σας κάνει να επιμένετε σε αυτή την εκπαιδευτική προσπάθεια;
Η ιδέα του «Ήρων» ξεκίνησε από τη δική μου ανάγκη να ανταποδώσω τη βοήθεια και την υποστήριξη που έλαβα ως μαθητής από πάρα πολύ σημαντικούς ανθρώπους που βρέθηκαν στη ζωή μου και μου έδωσαν τη δυνατότητα να πετύχω τα όνειρά μου. Επιπλέον, υπήρχε και υπάρχει η απουσία τριτοβάθμιας εκπαιδευτικής δομής στην Ηλεία. Αυτό σημαίνει ότι στερείται από τα παιδιά η δυνατότητα να γνωρίσουν τον κόσμο των ελληνικών πανεπιστημίων και να αλληλεπιδράσουν.
Και, φυσικά, όλο αυτό το εγχείρημα γίνεται με την υποστήριξη του Δήμου Πύργου. Άρα, όλα αυτά με κάνουν να θέλω να συνεχίσουμε, ενώ υπάρχουν και προϋποθέσεις που ενίσχυσαν στην πορεία όλη αυτή τη δράση.
Το θερινό σχολείο ξεκίνησε το 2021, μέσα στην πανδημία του κορονοϊού. Καταβάλαμε αρκετή προσπάθεια για να το «στήσουμε». Σήμερα, νομίζω πια ότι έχει καθιερωθεί στη συνείδηση των μαθητών.
Το θερινό σχολείο στήθηκε με τη διάθεση να δημιουργήσουμε ένα πλαίσιο μάθησης που να ενισχύει το έργο των εκπαιδευτικών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Παράλληλα, θέλουμε να εμπνέουμε τους μαθητές, να διευρύνουμε τις γνώσεις τους και να καλλιεργούμε την κριτική τους σκέψη. Θέλουμε να κατανοούν τον κόσμο στον οποίο ζουν, να αντιστέκονται σε διάφορες θεωρίες συνωμοσίας και στην παραπληροφόρηση στην οποία είναι εκτεθειμένα τα παιδιά σήμερα μέσω των social media.
Επιπλέον, θέλουμε να γνωρίσουν τη Φυσική και τις επαγγελματικές προοπτικές που έχουν μέσα από αυτή την επιστήμη. Ο κόσμος σήμερα μιλά για Τεχνητή Νοημοσύνη και τεχνολογική πρόοδο. Σε όλα αυτά, η βάση είναι η Φυσική, οι βασικές επιστήμες. Και, ειδικά στο εξωτερικό, βλέπουμε τα παιδιά να στρέφονται στις βασικές επιστήμες, για να μπορέσουν στη συνέχεια, με εξειδικευμένες σπουδές, να εισέλθουν σε διάφορα πεδία.
Στην Ελλάδα, όμως, βλέπουμε μια διαφορετική εικόνα, η οποία αποτυπώθηκε πολύ έντονα στις φετινές πανελλαδικές εξετάσεις. Σας προβληματίζει το γεγονός ότι σχολές όπως η Φυσική, τα Μαθηματικά ή ακόμη και θεωρητικές σχολές –οι λεγόμενες βασικές επιστήμες– δεν είναι πλέον ελκυστικές;
Το πρόβλημα, αν και προϋπήρχε, εμφανίστηκε φέτος πιο έντονα. Είναι ένα πολυεπίπεδο θέμα και έχουν γίνει πολλές αναλύσεις. Το πιο βασικό, για μένα, είναι ότι οι βασικές επιστήμες δεν είναι ελκυστικές, γιατί δεν υπάρχει πληροφόρηση για το τι μπορεί να κάνει ένα παιδί αν σπουδάσει Φυσική ή κάτι άλλο.
Στη χώρα μας, αυτό που έχουμε στο μυαλό μας είναι πως κάποιος που θα σπουδάσει, για παράδειγμα, Φυσική θα γίνει καθηγητής. Όλοι γνωρίζουμε, όμως, ότι οι θέσεις και στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα έχουν μειωθεί ραγδαία. Είναι λογικό, λοιπόν, να μην είναι ελκυστικός ένας τέτοιος τομέας για τους νέους. Τα παιδιά δεν γνωρίζουν πολύ καλά τι μπορούν να κάνουν μετά.
Για παράδειγμα, η Φυσική είναι η βάση της Τεχνητής Νοημοσύνης. Ή ακόμη, πολλοί νέοι ασχολούνται μετά, με τα Οικονομικά, γιατί τα μοντέλα της Φυσικής χρησιμοποιούνται σε χρηματοοικονομικούς οργανισμούς.
Προσωπικά, θεωρώ ότι σήμερα οι βασικές επιστήμες είναι η βάση για να κάνεις οτιδήποτε άλλο και να είσαι ένας επιτυχημένος επαγγελματίας και επιστήμονας. Παρακινώ τους μαθητές να σπουδάσουν βασικές επιστήμες, είτε αυτές είναι οι φιλοσοφικές επιστήμες, είτε τα Μαθηματικά είτε η Φυσική, και όχι κάτι πάρα πολύ εξειδικευμένο. Μην ξεχνάμε ότι σήμερα, με την Τεχνητή Νοημοσύνη, ήδη υπάρχει θέμα με τις σχολές Πληροφορικής και αυτό θα ενταθεί στο μέλλον.
Τι έχει αλλάξει από την πρώτη χρονιά μέχρι σήμερα στο Θερινό Σχολείο;
Στη βασική μας φιλοσοφία δεν έχουμε αλλάξει πολλά πράγματα. Έχουμε προσθέσει επιπλέον δραστηριότητες και έχουμε πολύ πιο σημαντικές ομιλίες από σημαντικούς ανθρώπους, ώστε να εμπνεύσουν τους μαθητές και να αλληλεπιδράσουν μαζί τους. Επίσης, προσπαθούμε να συνδέσουμε, βάσει της θεματολογίας που επιλέγουμε, τη Φυσική με τον κόσμο και τα ερεθίσματα που δέχονται οι μαθητές από τον τεχνολογικό κόσμο.
Πέρυσι αναπτύξαμε το θέμα «Φυσική και Τεχνητή Νοημοσύνη». Φέτος το θέμα μας είναι «Διαστημικός καιρός». Είναι δύο θέματα που έχουν άμεση επίδραση στη ζωή μας. Προσπαθούμε να δείξουμε στα παιδιά ότι όλα όσα διαβάζουν στα βιβλία, βλέπουν στις εξισώσεις και ίσως τα θεωρούν βαρετά, τα ζουν μέσα σε αυτές τις συνθήκες. Ο κόσμος στον οποίο ζουν περιγράφεται σε όσα διδάσκονται στο σχολείο.
Φέτος ο κεντρικός θεματικός άξονας είναι ο «Διαστημικός Καιρός». Τι ακριβώς σημαίνει ο όρος και γιατί θεωρείτε σημαντικό να γνωρίσουν οι μαθητές αυτό το σύγχρονο πεδίο της Φυσικής;
Ο «Διαστημικός καιρός» είναι ένα πολύ σύγχρονο πεδίο της Φυσικής και ασχολείται με το πώς επιδρά ο Ήλιος και η δραστηριότητά του στη Γη και στην τεχνολογία μας. Μέσω της τεχνολογίας έχουμε αναπτύξει δορυφόρους, τηλεπικοινωνιακά συστήματα, τα δίκτυα της ηλεκτρικής ενέργειας. Όταν γίνει μια έκρηξη στον Ήλιο, αυτή η ενέργεια ταξιδεύει στο διάστημα και φτάνει στη Γη. Όλο αυτό επηρεάζει τις τεχνολογικές υποδομές. Άρα, επηρεάζεται άμεσα η ζωή μας.
Αρχικός μας στόχος ήταν το θερινό σχολείο να έχει μια συνέχεια όλη τη χρονιά. Τώρα έχουμε ξεκινήσει δράσεις που συνεχίζουν αυτή την ιδέα. Ξεκινήσαμε τη δράση «Ίκαρος», που έχει άμεση σχέση με τον «Διαστημικό Καιρό». Και, μάλιστα, για πρώτη φορά μαθητές έρχονται σε επαφή με πραγματικά επιστημονικά δεδομένα από διαστημόπλοια που περιστρέφονται γύρω από τον Ήλιο, λαμβάνουν δεδομένα και κάνουν μια πρώτη επεξεργασία.
Τα παιδιά της Ηλείας θα έρθουν σε επαφή όχι μόνο με τη θεωρία, αλλά και με πειράματα, εργαστήρια και ερευνητές. Πόσο σημαντικό είναι για έναν μαθητή να βλέπει τη Φυσική στην πράξη;
Τα παιδιά έρχονται την πρώτη ημέρα νομίζοντας ότι είναι ένα ακόμη κλασικό σχολείο. Έρχονται με μια συστολή και ανησυχία για το τι θα αντιμετωπίσουν. Όταν βλέπουν, λοιπόν, ότι βάζουμε τη Φυσική στην πραγματική της έννοια, τότε ανταποκρίνονται με τόση λαχτάρα και θέλουν να μάθουν τόσα πράγματα, που εμάς μας αφήνει μια πολύ μεγάλη ευχαρίστηση. Και η αλληλεπίδραση μαζί τους είναι πραγματικά πάρα πολύ σημαντική.
Θέλω να τονίσω ότι, παρόλο που μιλάμε για ένα θερινό σχολείο Φυσικής, δεν απευθυνόμαστε αποκλειστικά σε παιδιά που θέλουν να ακολουθήσουν τις θετικές επιστήμες. Έρχονται παιδιά που ακολουθούν τη θεωρητική κατεύθυνση. Το έχουν αγκαλιάσει τόσο πολύ, που έχουμε παιδιά που έρχονται κάθε χρόνο. Τους αρέσει η εμπειρία και η χαρά της επιστημονικής αναζήτησης. Και αυτό μας δίνει δύναμη να προχωρήσουμε.
Από τον Σεπτέμβριο ξεκινάμε τη νέα μας δράση «Νεφέλη» για τα παιδιά της Ηλείας. Έχουμε αναπτύξει μια συνεργασία, εκτός από τον Δήμο Πύργου, με τους Δήμους Αρχαίας Ολυμπίας, Ήλιδας και Ανδραβίδας-Κυλλήνης, όπου θα τοποθετήσουμε τέσσερις μετεωρολογικούς σταθμούς σε σχολεία, ώστε η δράση να είναι και εκπαιδευτική και να παρακολουθούμε το μικροκλίμα της περιοχής. Η παρουσία μας και οι δράσεις μας κάθε χρόνο ενισχύονται.
Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι είστε η «ψυχή» της δημιουργίας του Πλανηταρίου-Αστεροσκοπείου «Διονύσης Σιμόπουλος», που κατασκευάζεται στον Κούβελο; Πόσο έχουν προχωρήσει οι εργασίες και πότε αναμένεται η επίσημη έναρξή του;
Μπορούμε να πούμε ότι και το Πλανητάριο-Αστεροσκοπείο «Διονύσης Σιμόπουλος» είναι και αυτό απόρροια του θερινού σχολείου. Αυτή τη στιγμή έχουν προχωρήσει οι τεχνικές εργασίες, στήνεται και διαμορφώνεται ο χώρος του Πλανηταρίου και του Αστεροσκοπείου και θεωρώ ότι, αν δεν υπάρξουν άλλες καθυστερήσεις, μέσα στην επόμενη χρονιά θα τεθεί σε λειτουργία.
Εκτός από Πλανητάριο και Αστεροσκοπείο, εμείς θέλουμε να το κάνουμε ένα μικρό επιστημονικό κέντρο, κάτι που θεωρώ ότι το έχει ανάγκη η περιοχή. Ναι μεν θα έχει τα χαρακτηριστικά και τη δομή ενός Πλανηταρίου-Αστεροσκοπείου, αλλά παράλληλα θα κάνουμε επιστημονικές δράσεις.
