Με συνολικά 36 οικισμούς και περιοχές εγκατάστασης, 1037 οικογένειες και πληθυσμό που αγγίζει τα 4.900 άτομα ολοκληρώνεται η συνολική εικόνα των Ρομά στην Ηλεία, σύμφωνα με τα στοιχεία του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας.
Η καταγραφή αφορά έξι από τους επτά Δήμους στην Ηλεία-ο πληθυσμός είναι μηδενικός στον Δήμο Ανδρίτσαινας-Κρεστένων- και αποτυπώνει μια ιδιαίτερα διαφοροποιημένη εικόνα ως προς το μέγεθος των κοινοτήτων, τη χωρική τους κατανομή και τις συνθήκες εγκατάστασης.
Τα στοιχεία αναδεικνύουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των Δήμων, καθώς ο πληθυσμός Ρομά δεν κατανέμεται ομοιόμορφα στον νομό. Ο Δήμος Ήλιδας συγκεντρώνει τον μεγαλύτερο αριθμό καταγεγραμμένων κατοίκων, με 2.170 άτομα, ενώ ακολουθούν ο Δήμος Πύργου με 1.040, ο Δήμος Πηνειού με 651 και ο Δήμος Ανδραβίδας-Κυλλήνης με 386. Μικρότερες καταγραφές εμφανίζονται στους Δήμους Αρχαίας Ολυμπίας και Ζαχάρως, με 123 και 14 άτομα αντίστοιχα.
Διαφοροποίηση των συνθηκών διαβίωσης
Σύμφωνα με την καταγραφή του Περιφερειακού Παρατηρητηρίου, οι οικισμοί και οι εγκαταστάσεις Ρομά διακρίνονται σε τρεις βασικές κατηγορίες, ανάλογα με τις συνθήκες στέγασης, το επίπεδο των διαθέσιμων υποδομών και τη σχέση τους με τον αστικό ιστό.
Τύπος Ι – Άκρως υποβαθμισμένες περιοχές / ελεύθεροι καταυλισμοί: Πρόκειται για εγκαταστάσεις με ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες διαβίωσης, όπου κυριαρχούν πρόχειρα και αυτοσχέδια καταλύματα και παρατηρείται ελάχιστη ή ανύπαρκτη πρόσβαση σε βασικές υποδομές, όπως ύδρευση, αποχέτευση, ηλεκτροδότηση και οργανωμένο οδικό δίκτυο.
Τύπος ΙΙ – Μικτοί καταυλισμοί: Αποτελούν ενδιάμεση μορφή εγκατάστασης, όπου συνυπάρχουν μόνιμες κατοικίες με πρόχειρες ή προσωρινές κατασκευές. Οι υποδομές είναι συνήθως μερικώς ανεπτυγμένες, με άνιση πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα, ύδρευση και οδικό δίκτυο, ενώ οι εγκαταστάσεις εντοπίζονται κυρίως στις παρυφές αστικών ή αγροτικών περιοχών.
Τύπος ΙΙΙ – Γειτονιές στον αστικό ιστό / εδραιωμένες κοινότητες: Αφορά πληθυσμούς που έχουν σε μεγάλο βαθμό σταθεροποιηθεί και διαμένουν σε κανονικές κατοικίες εντός του οικιστικού ιστού. Περιλαμβάνει αφενός υποβαθμισμένες αστικές γειτονιές μέσα στην πόλη και αφετέρου περιπτώσεις διάσπαρτης κατοίκησης, όπου οι οικογένειες διαμένουν ενσωματωμένες στον γενικό πληθυσμό, χωρίς να σχηματίζουν διακριτή εγκατάσταση.
Γιώργος Κονταρίνης / Eurokinissi
Η συνολική εικόνα ανά δήμο
Δήμος Πύργου
Στον Δήμο Πύργου έχουν καταγραφεί συνολικά 19 οικισμοί/περιοχές εγκατάστασης πληθυσμού Ρομά, οι οποίοι παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις ως προς το μέγεθος του πληθυσμού, τον αριθμό των οικογενειών, την τυπολογία του οικισμού και τη σχέση τους με τον αστικό ιστό. Η καταγραφή αποτυπώνει τόσο εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός του αστικού ιστού όσο και εγκαταστάσεις που αναπτύσσονται εκτός αυτού.
Ειδικότερα, οι καταγεγραμμένοι οικισμοί είναι οι ακόλουθοι:
-Αγ. Γεώργιος-Πληθυσμός 61 άτομα και 17 οικογένειες
-Αγ. Ιωάννης- Πληθυσμός 12 άτομα και 2οικογένειες
-Αγγινάρα- Πληθυσμός 50 άτομα και 20 οικογένειες
-Αποθήκες ΑΣΟ- Πληθυσμός 26 άτομα και 8 οικογένειες
-Βαρβάσαινα- Πληθυσμός 10 άτομα και 5 οικογένειες
-Βιδιά- Πληθυσμός 88 άτομα και 32 οικογένειες
-Βούναργο- Πληθυσμός 26 άτομα και 6 οικογένειες
-Βυτιναίικα- Πληθυσμός 46 άτομα και 11 οικογένειες
-Κολ. Παράγκες- Πληθυσμός 41 άτομα και 13 οικογένειες
-Κολίρι- Πληθυσμός 6 άτομα και 3 οικογένειες
-Λαμπέτι- Πληθυσμός 98 άτομα και 25 οικογένειες
-Λασταίκα- Πληθυσμός 30 άτομα και 8 οικογένειες
-Πράσινο- Πληθυσμός 104 άτομα και 21 οικογένειες
-Πύργος-Αστικός ιστός- Πληθυσμός 22 άτομα και 5 οικογένειες
-Σκουροχώρι- Πληθυσμός 92 άτομα και 24 οικογένειες
-Στρατ. ΣΕΤΤΗΛ- Πληθυσμός 21 άτομα και 5 οικογένειες
-Τέρμα Αλφειού- Πληθυσμός 95 άτομα και 24 οικογένειες
-Τραγανό- Πληθυσμός 66 άτομα και 22 οικογένειες
-Χανάκια- Πληθυσμός 146 άτομα και 41 οικογένειες
Με βάση τα καταγεγραμμένα στοιχεία, ο πληθυσμός Ρομά στον Δήμο Πύργου παρουσιάζει σημαντική χωρική διασπορά, καθώς οι εγκαταστάσεις εντοπίζονται σε διαφορετικές περιοχές και οικισμούς του Δήμου.
Οι μεγαλύτερες πληθυσμιακές συγκεντρώσεις καταγράφονται στα Χανάκια (146 άτομα), στο Πράσινο (104 άτομα), στο Λαμπέτι (98 άτομα), στο Τέρμα Αλφειού (95 άτομα) και στο Σκουροχώρι (92 άτομα). Ακολουθούν η περιοχή Βίδια (88 άτομα), το Τραγανό (66 άτομα) και ο Άγιος Γεώργιος (61 άτομα).
Ως προς τη σχέση των εγκαταστάσεων με τον αστικό ιστό, 10 από τους 19 καταγεγραμμένους οικισμούς βρίσκονται εκτός του αστικού ιστού, ενώ 9 βρίσκονται εντός. Οι εγκαταστάσεις εκτός αστικού ιστού περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την Αγγινάρα, το Βουνάργο, τα Βυτιναίικα, τις Κολ. Παραγκές, το Λαμπέτι, το Πράσινο, το Σκουροχώρι, το Στρατ. Σεττήλ, το Τέρμα Αλφειού, το Τραγανό και τα Χανάκια. Αντίστοιχα, εντός του αστικού ιστού καταγράφονται ο Άγιος Γεώργιος, ο Άγιος Ιωάννης, οι Αποθήκες ΑΣΟ, η Βαρβάσαινα, τα Βίδια, το Κολίρι, τα Λασταίικα και η περιοχή «Πύργος – Αστικός Ιστός».
Ως προς την τυπολογία, οι περισσότερες εγκαταστάσεις κατατάσσονται στον Τύπο ΙΙ, ενώ μικρότερος αριθμός κατατάσσεται στους Τύπους Ι και ΙΙΙ. Ειδικότερα, στον Τύπο Ι κατατάσσονται η Αγγινάρα, οι Αποθήκες ΑΣΟ και το Λαμπέτι. Στον Τύπο ΙΙΙ κατατάσσονται ο Άγιος Ιωάννης, η Βαρβάσαινα, το Κολίρι και η περιοχή «Πύργος – Αστικός Ιστός». Οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις κατατάσσονται στον Τύπο ΙΙ.
Γιώργος Κονταρίνης / Eurokinissi
Δήμος Πηνειού
Στον Δήμο Πηνειού έχουν καταγραφεί συνολικά 6 οικισμοί/περιοχές εγκατάστασης πληθυσμού Ρομά,
Η μεγαλύτερη πληθυσμιακή συγκέντρωση καταγράφεται στην περιοχή Λευκοχώρι – Υδατόπυργος, όπου καταγράφονται 315 άτομα και 73 οικογένειες. Ακολουθούν τα Πηγαδάκια – Χελιμόδου, με 170 άτομα και 36 οικογένειες, ενώ μικρότερες πληθυσμιακές συγκεντρώσεις καταγράφονται στη Γαστούνη με 55 άτομα και 15 οικογένειες, στον Καταυλισμό Τραγανού με 45 άτομα και 12 οικογένειες, στο Παλαιοχώρι (35 άτομα και 9 οικογένειες ) και στα Καβάσιλα (31 άτομα και 7 οικογένειες).
Ως προς τη σχέση των εγκαταστάσεων με τον αστικό ιστό, τέσσερις από τους έξι καταγεγραμμένους οικισμούς βρίσκονται εντός του αστικού ιστού, ενώ δύο βρίσκονται εκτός. Εντός του αστικού ιστού καταγράφονται η Γαστούνη, το Λευκοχώρι – Υδατόπυργος, το Παλαιοχώρι και τα Πηγαδάκια – Χελιμόδου. Εκτός του αστικού ιστού βρίσκονται τα Καβάσιλα και ο Καταυλισμός Τραγανού.
Ως προς την τυπολογία, πέντε από τους έξι οικισμούς κατατάσσονται στον Τύπο ΙΙ, ενώ ένας οικισμός, τα Πηγαδάκια – Χελιμόδου, κατατάσσεται στον Τύπο Ι
Δήμος Ήλιδας
Στον Δήμο Ήλιδας έχουν καταγραφεί συνολικά 3 οικισμοί/περιοχές εγκατάστασης πληθυσμού Ρομά. Οι δύο εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός του αστικού ιστού και μία εγκατάσταση εκτός αυτού.
Η χωρική αποτύπωση αναδεικνύει μια ιδιαίτερα έντονη πληθυσμιακή συγκέντρωση του πληθυσμού Ρομά στον Δήμο Ήλιδας. Συνολικά, στις τρεις καταγεγραμμένες εγκαταστάσεις αναφέρονται συνολικά 2.170 άτομα και 443 οικογένειες. Η συντριπτική πλειονότητα του καταγεγραμμένου πληθυσμού συγκεντρώνεται στην περιοχή Παπακαυκά, όπου καταγράφονται 1.550 άτομα και 305 οικογένειες.
Η δεύτερη μεγαλύτερη πληθυσμιακή συγκέντρωση εντοπίζεται στην περιοχή Κέντρο, με 527 άτομα και 108 οικογένειες, ενώ στα Τσιχλέικα καταγράφονται 93 άτομα και 30 οικογένειες.
Εντός του αστικού ιστού βρίσκονται οι οικισμοί Κέντρο και Παπακαυκά με ενώ τα Τσιχλέικα καταγράφονται εκτός του αστικού ιστού. Ως προς την τυπολογία των εγκαταστάσεων, το Κέντρο και τα Τσιχλέικα κατατάσσονται στον Τύπο ΙΙ, ενώ η Παπακαυκά κατατάσσεται στον Τύπο ΙΙΙ.
Δήμος Ανδραβίδας-Κυλλήνης
Στον Δήμο Ανδραβίδας-Κυλλήνης έχουν καταγραφεί συνολικά 6 οικισμοί/περιοχές εγκατάστασης πληθυσμού Ρομά, με το σύνολο αυτών να βρίσκονται εκτός αστικού ιστού.
Με βάση τα καταγεγραμμένα στοιχεία, στις έξι εγκαταστάσεις του Δήμου Ανδραβίδας-Κυλλήνης καταγράφονται συνολικά 386 άτομα και 114 οικογένειες. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση εντοπίζεται στο Νεοχώρι, όπου καταγράφονται 141 άτομα και 44 οικογένειες.
Ακολουθούν η Παρ. Αλφειού, με 86 άτομα και 23 οικογένειες, ο Σταφιδόκαμπος, με 55 άτομα και 11 οικογένειες, ο Τραγανόδρομος, με 39 άτομα και 13 οικογένειες, η περιοχή της Εθνικής Οδού Ανδραβίδας-Λεχαιών, με 35 άτομα και 15 οικογένειες, και το Γήπεδο – Ανδραβίδα, με 30 άτομα και 8 οικογένειες.
Ως προς τη χωρική κατανομή, ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Δήμου αποτελεί το γεγονός ότι και οι έξι καταγεγραμμένες εγκαταστάσεις βρίσκονται εκτός του αστικού ιστού. Πρόκειται για τις περιοχές Γήπεδο – Ανδραβίδα, Εθνική Οδός Ανδραβίδας-Λεχαιών, Νεοχώρι, Παρ. Αλφειού, Σταφιδόκαμπος και Τραγανόδρομος. Η συγκεκριμένη χωρική διάταξη διαφοροποιεί τον Δήμο Ανδραβίδας-Κυλλήνης από άλλους Δήμους της Περιφερειακής Ενότητας Ηλείας, στους οποίους καταγράφονται εγκαταστάσεις τόσο εντός όσο και εκτός του αστικού ιστού.
Ως προς την τυπολογία, πέντε από τους έξι οικισμούς κατατάσσονται στον Τύπο ΙΙ, ενώ το Γήπεδο – Ανδραβίδα κατατάσσεται στον Τύπο Ι.
Ολυμπία και Ζαχάρω με έναν οικισμό
Τέλος από έναν οικισμό καταγράφεται στους Δήμους Αρχαίας Ολυμπίας και Ζαχάρως. Συγκεκριμένα , στον Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας ο οικισμός βρίσκεται στο Πελόπιο, με τον πληθυσμό να ανέρχεται στα 123 άτομα και 32 οικογένειες. Ο οικισμός βρίσκεται εκτός αστικού ιστού και κατατάσσεται στον Τύπο ΙΙ.
Στον Δήμο Ζαχάρως ο οικισμός βρίσκεται πλησίον του σιδηροδρομικού σταθμού στο Γιαννιτσοχώρι, εκτός αστικού ιστού με τον πληθυσμό να ανέρχεται στα 14 άτομα και 4 οικογένειες και να κατατάσσεται στον Τύπο ΙΙ
