Παρά το γεγονός ότι οι ανέπαφες συναλλαγές μέσω smartphones και καρτών κυριαρχούν στην καθημερινότητα των ευρωπαϊκών πόλεων, ο συνολικός όγκος των χαρτονομισμάτων που κυκλοφορούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση σημειώνει θεαματική αύξηση. Οι Ευρωπαίοι μπορεί να πληρώνουν λιγότερο με μετρητά στα ταμεία, αλλά αποταμιεύουν όλο και περισσότερα χαρτονομίσματα στα σπίτια τους ως «μαξιλάρι» εκτάκτου ανάγκης.
Την αποκάλυψη αυτή έκανε ο Φίλιπ Λέιν, επικεφαλής οικονομoλόγος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), μιλώντας στο θερινό συνέδριο MacGill στην Ιρλανδία. «Ο συνολικός όγκος των χαρτονομισμάτων συνεχίζει να αυξάνεται. Στις καθημερινές συναλλαγές ο αριθμός τους πέφτει, αλλά ως απόθεμα αυξάνεται», σημείωσε χαρακτηριστικά, σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα «The Guardian».
Το «κοκτέιλ» του τρόμου που οδηγεί στα μετρητά: Πυρκαγιές, κυβερνοεπιθέσεις και πόλεμος
Ειδικοί συνδέουν την επιστροφή στο «ρευστό στο στρώμα» με την έντονη ανησυχία για τις πολεμικές συρράξεις, αλλά και με την απειλή παραλύσεως των online τραπεζικών συστημάτων από κυβερνοεπιθέσεις.
Η μνήμη από την εκτεταμένη κυβερνοεπίθεση που υπέστη πέρσι η βρετανική αλυσίδα Marks & Spencer – η οποία αχρήστευσε τις online παραγγελίες της για εβδομάδες- είναι νωπή.
Παράλληλα, οι πολίτες της ΕΕ έχουν ήδη λάβει επίσημες οδηγίες από το 2025 να διατηρούν στο σπίτι προμήθειες (νερό, κονσερβοποιημένα τρόφιμα, ραδιόφωνο) για τουλάχιστον 72 ώρες, προετοιμαζόμενοι για ακραία φαινόμενα, όπως οι καταστροφικές πυρκαγιές σε Γαλλία και Ισπανία, οι πλημμύρες ή τυχόν εχθρικές ενέργειες. Στο «κιτ επιβίωσης» η παρουσία μετρητών κρίνεται απολύτως απαραίτητη.
Εκτόξευση στα 1,6 δισ. ευρώ – Ποια χαρτονομίσματα εξαφανίζονται
Τα στοιχεία της ΕΚΤ, που παρακολουθούν την κυκλοφορία του χρήματος από το 2002, αποτυπώνουν το μέγεθος του φαινομένου:
- Η αξία των μετρητών: Από περίπου 1 δισεκατομμύριο ευρώ το 2016, εκτοξεύθηκε στα 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ τον Ιούνιο του 2026.
- Ο όγκος των χαρτονομισμάτων: Στην αγορά κυκλοφορούν πλέον πάνω από 31 εκατομμύρια χαρτονομίσματα, έναντι 24 εκατομμυρίων το 2019, πριν από την πανδημία.
- Τα «αγαπημένα» της αποταμίευσης: Το χαρτονόμισμα των 50 ευρώ αναδείχθηκε το πιο δημοφιλές, με το 100ευρω να ακολουθεί.
Χώρες όπως η Αυστρία, η Φινλανδία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Ολλανδία συνιστούν ήδη στους πολίτες να κρατούν 70 έως 100 ευρώ ανά νοικοκυριό, ποσό ικανό να καλύψει τα βασικά έξοδα για ένα 72ωρο, αν «πέσουν» οι τραπεζικές εφαρμογές και τα POS.
«Χρησιμοποιήστε τα ή θα τα χάσουμε»
Η Όλιβ ΜακΚάρθι, καθηγήτρια στο University College Cork με ειδίκευση στη χρηματοοικονομική ενσωμάτωση, προειδοποιεί ότι τα μετρητά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως λύση ανάγκης:
«Ενώ οι συμβουλές για τη διατήρηση μετρητών για έκτακτες ανάγκες είναι καλογραμμένες και χρησιμεύουν στο να μας υπενθυμίζουν σε όλους να είμαστε προετοιμασμένοι όταν τα ψηφιακά συστήματα μας απογοητεύουν, είναι απαραίτητο τα μετρητά να μην θεωρούνται απλώς ως εφεδρικό μέτρο. Αν σταματήσουμε να τα χρησιμοποιούμε όταν δεν υπάρχει κρίση, μπορεί να μην είναι εύκολο να τα χρησιμοποιήσουμε όταν ξεσπάσει μία».
Η ΕΚΤ χαρακτηρίζει τα μετρητά ως θεμέλιο της «εθνικής ετοιμότητας για κρίσεις», αποκαλώντας «παράδοξο» το γεγονός ότι η χρήση τους στις καθημερινές αγορές μειώνεται, ενώ η φύλαξή τους στα σπίτια αυξάνεται. Για τον λόγο αυτό, ο Φίλιπ Λέιν υπογράμμισε την ανάγκη θεσμοθέτησης κανόνων που θα διασφαλίζουν ότι τα ΑΤΜ δεν θα εξαφανιστούν από τους εμπορικούς δρόμους της Ευρώπης.
Όπως καταλήγει η καθηγήτρια ΜακΚάρθι, τα μετρητά προσφέρουν ιδιωτικότητα, προστατεύουν ευάλωτες ομάδες και ηλικιωμένους —όπως θύματα ενδοοικογενειακής βίας που ελέγχονται οικονομικά από τους συντρόφους τους— ενώ αποτελούν και το καλύτερο εργαλείο για να μάθουν τα παιδιά τη διαχείριση του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Πηγή: ieidiseis.gr
