Με τα καύσιμα να κινούνται σε υψηλά επίπεδα και την πίεση στα νοικοκυριά να εντείνεται, τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ιδιοκτήτης πρατηρίων υγρών καυσίμων Σάκης Κωτσάκης από τον Πύργο αποτυπώνουν με σαφήνεια μια πραγματικότητα που δεν είναι σε όλους γνωστή, αφού ο βασικός παράγοντας διαμόρφωσης της τελικής τιμής δεν είναι το προιόν αλλά η φορολογία.
Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε στο ilialive.gr, η τιμή της αμόλυβδης διαμορφώνεται σήμερα στα 2,048 ευρώ ανά λίτρο, ενώ το πετρέλαιο κίνησης φτάνει τα 2,088 ευρώ. Πρόκειται για επίπεδα που επιβαρύνουν σημαντικά τον τελικό καταναλωτή, όμως όπως τονίζει το μεγαλύτερο μέρος αυτής της τιμής δεν αφορά το ίδιο το καύσιμο.
Πάνω από 65% φόροι: ΕΦΚ και ΦΠΑ «φουσκώνουν» την τιμή
Η ανάλυση της τιμής δείχνει ότι η φορολογία αποτελεί τη μερίδα του λέοντος. Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης ανέρχεται στα 0,70 ευρώ ανά λίτρο για τη βενζίνη και στα 0,41 ευρώ για το πετρέλαιο κίνησης. Σε αυτά προστίθεται ο ΦΠΑ 24%, ο οποίος επιβάλλεται στο σύνολο της τιμής, δηλαδή και πάνω στους ήδη υψηλούς φόρους.
Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό. Εάν αφαιρούνταν ΕΦΚ και ΦΠΑ, τα καύσιμα θα ήταν πάνω από 65% φθηνότερα. Με απλά λόγια, ο καταναλωτής πληρώνει περισσότερα για φόρους παρά για το ίδιο το προϊόν.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, πρόκειται για ένα από τα πιο σταθερά και άμεσα έσοδα του κράτους, το οποίο εισπράττεται από την πρώτη στιγμή της κατανάλωσης. Μάλιστα, όσο αυξάνεται η τιμή των καυσίμων, τόσο αυξάνονται και τα έσοδα από τον ΦΠΑ, γεγονός που δημιουργεί έντονο προβληματισμό στην αγορά.
Η αλυσίδα της τιμής και τα περιθώρια κέρδους
Από τα στοιχεία που δίνει ο κ. Κωτσάκης, προκύπτουν τα περιθώρια κέρδους στην εφοδιαστική αλυσίδα:
Το διυλιστήριο σήμερα πουλά την αμόλυβδη στις εταιρίες περίπου στα 1,503 ευρώ συμπεριλαμβανομένου του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (χωρίς ΦΠΑ).
Οι εταιρίες έχουν περιθώριο κέρδους περίπου 0,02 ευρώ ανά λίτρο ενώ οι μεταφορείς κερδίζουν επίσης περίπου 0,02 ευρώ ανά λίτρο για τη μεταφορά έως τον Πύργο.
Στο τέλος της αλυσίδας, το πρατήριο λειτουργεί με ακόμα πιο πιεσμένα περιθώρια.
Πρατήρια σε οριακή κατάσταση στην Ηλεία
Ιδιαίτερη σημασία έχει η εικόνα που περιγράφεται για τα πρατήρια της Ηλείας. Το κέρδος του πρατηριούχου είναι κάτω από 0,10 ευρώ ανά λίτρο και σε πολλές περιπτώσεις όπως σημειώνει ο κ. Κωτσάκης ακόμη χαμηλότερο λόγω έντονου ανταγωνισμού.
Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα που δίνει:
Σε ένα γέμισμα 50 ευρώ, το καθαρό κέρδος για το πρατήριο είναι μόλις 2 ευρώ. Από αυτό το ποσό πρέπει να καλυφθούν λειτουργικά έξοδα, μισθοί προσωπικού και λοιπές υποχρεώσεις.
Το υφιστάμενο πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, αν και θεσπίστηκε για την προστασία των καταναλωτών, δημιουργεί επιπλέον πίεση ιδιαίτερα στα πρατήρια των χωριών, όπου οι πωλήσεις είναι περιορισμένες. Εκεί, η βιωσιμότητα βασίζεται κυρίως στο χαμηλότερο λειτουργικό κόστος, ειδικά όταν δεν υπάρχει προσωπικό.
Ακριβότερο καύσιμο, μικρότερη κατανάλωση
Ένα ακόμα κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα πρατήρια δεν λειτουργούν με ποσοστιαίο κέρδος, αλλά με σταθερό ποσό ανά λίτρο. Αυτό σημαίνει ότι όταν οι τιμές αυξάνονται, η κατανάλωση μειώνεται και τελικά τα έσοδα περιορίζονται.
«Τεράστια η ζημιά στα πρατήρια. Λόγω ανταγωνισμού έχουν έρθει μέρες που φτάσαμε να πουλάμε και λιγότερο από όσο είχαμε αγοράσει. Αυτή τη στιγμή είναι κάτω από 2,05 και είναι κάτω από την μέση τιμή της Αθήνας. Και υπολογίζουμε ότι έχουμε και 300 χλμ μεταφορικά» σημειώνει ο Σάκης Κωτσάκης.
Το παράδοξο του πετρελαίου κίνησης
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι το πετρέλαιο κίνησης έχει ξεπεράσει σε τιμή τη βενζίνη, παρά το ότι έχει χαμηλότερο ΕΦΚ. Το φαινόμενο αυτό χαρακτηρίζεται «ανεξήγητο» από τους επαγγελματίες του κλάδου, εντείνοντας την αβεβαιότητα στην αγορά.
Κατάρρευση στην αγορά θέρμανσης
Η εικόνα είναι ακόμη πιο δύσκολη στο πετρέλαιο θέρμανσης. Η τιμή έχει φτάσει τα 1,64 ευρώ, όταν νωρίτερα είχε κινηθεί στο 1,08 ευρώ. Ο ΕΦΚ παραμένει στα 0,28 ευρώ.
Η αύξηση αυτή έχει οδηγήσει σε κατακόρυφη μείωση της κατανάλωσης. Οι καταναλωτές περιορίζονται πλέον σε αγορές των 100-200 ευρώ, ίσα για να καλύψουν τις βασικές ανάγκες των πιο κρύων ημερών.
Παράλληλα, έχει χαθεί ένα σημαντικό κομμάτι της αγοράς. Η πρακτική πλήρωσης δεξαμενών στο τέλος της σεζόν για χρήση τον επόμενο χειμώνα έχει σχεδόν εγκαταλειφθεί. Όπως επισημαίνει ο κ. Κωτσάκης, ακόμη και οι ίδιοι οι πρατηριούχοι προτρέπουν τους πελάτες να περιμένουν, εκτιμώντας ότι οι τιμές ενδέχεται να μειωθούν.
Ένα μοντέλο που πιέζει καταναλωτές και επαγγελματίες
Η συνολική εικόνα που προκύπτει είναι ξεκάθαρη. Το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στον καταναλωτή, ο οποίος πληρώνει κυρίως φόρους, ενώ τα πρατήρια, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, λειτουργούν με οριακά περιθώρια κέρδους.
Το καύσιμο, τελικά, δεν είναι απλώς ένα αγαθό καθημερινής ανάγκης, αλλά ένας από τους βασικότερους φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς του κράτους όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο κ. Κωτσάκης.
