Το σχόλιο για τα θέματα
Σήμερα οι μαθητές της Γ΄ Λυκείου εξετάστηκαν στο μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας. Τα κείμενα αναφοράς σχετίζονταν με τον ρόλο της δημιουργικότητας στην ζωή του ανθρώπου. Τα κείμενα αναφοράς δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες δυσκολίες ως προς την κατανόηση.
Το ερώτημα Α της περίληψης απαιτούσε ιδιαίτερη προσοχή, καθώς οι μαθητές έπρεπε να εστιάσουν σε συγκεκριμένες θέσεις που αφορούσαν την ανθρώπινη δημιουργικότητα. Τα ερωτήματα του Β΄ θέματος εξέταζαν την κατανόηση του κειμένου και τις γνώσεις των υποψηφίων, χωρίς να παρουσιάζουν κάποια δυσκολία.
Το λογοτεχνικό κείμενο ήταν πεζό του Γιώργου Ιωάννου και αναδείκνυε την αλλοτρίωση του ήρωα από το περιβάλλον της εργασίας του. Ο εντοπισμός των κειμενικών δεικτών δεν παρουσίαζε ιδιαίτερη δυσκολία. Το θέμα Δ είχε δύο ζητούμενα και ζητούσε από τους υποψηφίους να τεκμηριώσουν την άποψή τους, βασιζόμενοι στα κείμενα αναφοράς. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούσε το α΄ ζητούμενο, καθώς οι μαθητές έπρεπε να επιχειρηματολογήσουν για τους λόγους που το σύγχρονο σχολείο οφείλει να καλλιεργήσει τη δημιουργικότητα. Το β΄ ζητούμενο ζητούσε τρόπους με τους οποίους οι νέοι εκφράζουν τη δημιουργικότητά τους. Συνολικά, τα θέματα δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες δυσκολίες για τους καλά προετοιμασμένους μαθητές.
{https://youtu.be/EouOL6MBbgs}
Απαντήσεις
Α1. Θέσεις της Μπάρμπαρα Πομιεχόφσκα για την ανθρώπινη δημιουργικότητα:
- η σύνδεση της σκέψης, είτε συνδυαστικής είτε πρωτότυπης, συνδυάζεται με νέες ιδέες και γεννά τη δημιουργικότητα
- οδηγεί στην εφευρετικότητα χωρίς όρια στον τομέα της επιστήμης
- σχετίζεται με το στάδιο της γλωσσικής ανάπτυξης και έχει τις ρίζες της στην βρεφική ηλικία
- συνδέεται με τις τέχνες, την εφευρετικότητα, το ταλέντο
- βιολογικοί, κοινωνικοί και περιβαλλοντικοί παράγοντες επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά την ανάπτυξη της δημιουργικότητας και την ανάπτυξη γνώσεων του παιδιού ήδη από την βρεφική ηλικία.
Β1. α) Σωστό
β) Σωστό
γ) Λάθος
δ) Λάθος
ε) Σωστό
Β2. Επιστημονικός λόγος:
α) γ΄ ρηματικό πρόσωπο, παθητική σύνταξη «Η δημιουργικότητα νοείται...με νέους τρόπους».
β) ειδικό λεξιλόγιο «πολυαισθητηριακές εμπειρίες», «αποκλίνουσα σκέψη», «δημιουργικό νου»
γ΄ρηματικό πρόσωπο: επίσημο, σοβαρό, αντικειμενικό ύφος, αποστασιοποίηση του συντάκτη από τα λεγόμενά του. Αμεροληψία, ουδετερότητα, κατάθεση γενικά αποδεκτών συμπερασμάτων, καθολικότητα.
Με το γ΄ ρηματικό πρόσωπο ο συντάκτης παραθέτει το περιεχόμενο της δημιουργικότητας με αντικειμενικό, ουδέτερο ύφος, κρατώντας αποστάσεις από τα λεγόμενά του. Μέσω του γ΄ ρηματικού προσώπου καταθέτει γενικά αποδεκτές απόψεις για την έννοια της δημιουργικότητας και καθιστά τις θέσεις του καθολικές.
Με το ειδικό λεξιλόγιο: μέσω της χρήσης ειδικών επιστημονικών όρων «πολυαισθητηριακές εμπειρίες», «αποκλίνουσα σκέψη», «δημιουργικό νου» ο λόγος καθίσταται ακριβής και αντικειμενικός και το ύφος επιστημονικό, σοβαρό και επίσημο. Ο συντάκτης προσδίδει κύρος και αξιοπιστία στα λεγόμενά του και αναδεικνύει την κατάρτισή του. Τέλος, κερδίζει την εμπιστοσύνη του αναγνώστη.
Β3. α) Ο τίτλος του Κειμένου 2 «Η δημιουργικότητα αρχίζει από την κούνια» είναι δηλωτικός του περιεχομένου, εφόσον σε αυτόν επισημαίνεται πως η δημιουργική σκέψη ξεκινά ήδη απο τη βρεφική ηλικία. Ο τίτλος είναι σύντομος και έχει άμεσο και οικείο ύφος. Προτάσσεται η λέξη «δημιουργικότητα», για να δοθεί έμφαση σ’ αυτήν, εφόσον αποτελεί την κεντρική έννοια του κειμένου. Ακολουθεί το ρήμα «αρχίζει» το οποίο βρίσκεται σε οριστική έγκλιση που δηλώνει το βέβαιο, πραγματικό και σε γ΄ ενικό πρόσωπο που προσδίδει αντικειμενικότητα και συνάδει με τον πληροφοριακό χαρακτήρα του άρθρου. Τέλος, με τη συνυποδηλωτική χρήση της γλώσσας και το λογοπαίγνιο «από κούνια» δίνεται βαρύτητα στην ανάγκη να καλλιεργηθεί η δημιουργικότητα από τη βρεφική ηλικία. Συνεπώς, ο τίτλος είναι εύστοχος και ελκυστικός, αφού διεγείρει το ενδιαφέρον του αναγνώστη και τον παροτρύνει να διαβάσει το κείμενο. Τέλος, πετυχαίνει τον διττό του ρόλο, καθώς σχετίζεται άμεσα με το περιεχόμενο του κειμένου και τον ελκύει ώστε να διαβάσει ολόκληρο το κείμνο.
β) «Θα πρέπει, επομένως, να μελετηθούν οι συνθήκες εκείνες από τις οποίες επηρεάζεται αρνητικά η ανάπτυξη των δημιουργικών γνωστικών ικανοτήτων του βρέφους».
Με την παθητική σύνταξη το ύφος του κειμένου καθίσταται επίσημο, σοβαρό.
Γ1. Ο ήρωας του κειμένου εμφανίζεται προβληματισμένος από τη στάση και τη συμπεριφορά των συναδέλφων του, αλλά και αλλοτριωμένος από το εργασιακό του περιβάλλον. Βιώνει έντονη απογοήτευση, απελπισία, αγανάκτηση που τον οδηγούν σε περισυλλογή και σκέψη για αλλαγή εργασιακού περιβάλλοντος. Αναζητά τη δημιουργικότητα στους πρωτοετείς φοιτητές βιώνοντας, όμως, και πάλι έντονη απογοήτευση.
Ενδεικτικοί κειμενικοί δείκτες:
- α΄ ενικό πρόσωπο: «μελετώ σχολαστικά, καταλάβω, διαπίστωσα, αλλάξω» μέσω του οποίου αισθητοποιείται ο βιωματικός και εξομολογητικός τόνος του κειμένου
- μεταφορές: «ζαρώνει η καρδιά μου, μπαγιάτικες φάτσες» αισθητοποιεί με ζωντανό και παραστατικό τρόπο την απελπισία του για τη συμπεριφορά των συναδέλφων του και για το εργασιακό του περιβάλλον
- εσωτερικός μονόλογος: «Κατόπι σκέφτηκα πως θα τους έχει αποξεράνει» με τον οποίο αποκαλύπτει τις σκέψεις του για τη συμπεριφορά των συναδέλφων του
- εικόνα: «Χώθηκα στις αίθουσες ... αποκαρδιωτική» με την οποία φαίνεται η αγανάκτηση και η απελπισία του ήρωα, αφού η τελευταία ελπίδα του για δημιουργικότητα ήταν φρούδη.
Η αλήθεια είναι ότι, αν ήμουν στη θέση του ήρωα, αρχικά θα προβληματιζόμουν για τους λόγους που με οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση. Στη συνέχεια, όμως, θα αναζητούσα δημιουργικούς τρόπους για να ξεφύγω από τη μονοτονία της εργασιακής μου απασχόλησης.
Δ1. Άρθρο → Τίτλος
1ο ζητούμενο: λόγοι για τους οποίους το σύγχρονο σχολείο οφείλει να καλλιεργεί τη δημιουργικότητα των μαθητών / μαθητριών:
- Καλλιεργείται ένα ευχάριστο κλίμα μάθησης, ενδυναμώνεται το ενδιαφέρον των μαθητών για το σχολείο.
- Η δημιουργικότητα, επειδή σχετίζεται με την δημιουργική παραγωγή και την πρωτοτυπία και καλεί το άτομο να συνδυάσει, ενισχύει τη φαντασία, την κριτική σκέψη και την αντιληπτική ικανότητα του μαθητή.
- Ένα παιδί με δημιουργικό νου είναι ένα ισορροπημένο παιδί με ψυχική ηρεμία, γιατί ακόμα και όταν δεν γνωρίζει, επινοεί, φαντάζεται εναλλακτικές καταστάσεις σε ό,τι το προβληματίζει. Αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, κάτι που ενισχύει την αυτοπεποίθησή του.
- Οι ξεχωριστές ιδέες βοηθούν τα παιδιά να αποφεύγουν τη μονοτονία και την ρουτίνα.
- Ο νέος είναι ευέλικτος και ευπροσάρμοστος στις ραγδαίες αλλαγές και στα νέα δεδομένα.
- Αποφεύγει την τυποποίηση και την απώλεια της προσωπικότητάς του λόγω της μαζοποίησης.
- Η δημιουργικότητα εξασφαλίζει στα παιδιά τον τρόπο να εκφράζονται σωστά ανάλογα με την περίσταση, κάτι που βελτιώνει τις διαπροσωπικές τους σχέσεις και την επικονωνία με τον κόσμο γύρω τους.
- Η δημιουργικότητα είναι εξαιρετικό εργαλείο για την αναδημιουργία και αναδιαμόρφωση του κόσμου. Οι νέοι ως δημιουργοί ενός νέου κόσμου πρέπει να έχουν την ικανότητα αυτή.
- Μαθαίνει στο παιδί να διευρύνει τις προοπτικές του, να σκέφτεται πολυποίκιλα και έτσι να είναι σε θέση να ξεπεράσει προκαταλήψεις, ρατσιστικές συμπεριφορές και πεποιθήσεις που κρατούν στάσιμα τα άτομα και τις κοινωνίες.
- Ακούγονται καινοτόμες ιδέες και λύνονται πιο εύκολα τα καθημερινά προβλήματα, που τυχόν ανακύπτουν. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η δημοκρατική συνείδηση, λόγω της πολυφωνίας.
- Λόγω της δημιουργικότητας προάγεται η ιδιαιτερότητα, η ποικιλομορφία, η οποία επιφέρει πρόοδο και εξέλιξη στους τομείς της τέχνης, της επιστήμης και του πολιτισμού.
- Αναπτύσσονται οι επαγγελματικές δεξιότητες.
Όλα τα οφέλη που αναφέρθηκαν θα πρέπει να συνδυαστούν με τις κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν και που καθιστούν επιτακτική την ύπαρξη των παραπάνω εφοδίων.
2ο ζητούμενο: Τρόποι με τους οποίους εσείς επιλέγετε στην προσωπικής σας ζωή να εκφράσετε την δημιουργικότητά σας:
Η απάντηση μπορεί να ποικίλει από μαθητή σε μαθητή, γιατί πρόκειται για ένα προσωπικό ερώτημα. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα εξής:
- Επαφή με τις τέχνες: ζωγραφική, μουσική, θέατρο, φωτογραφία, χορός.
- Ψηφιακή δημιουργία: κοινωνική δικτύωση – προσωπικά πρότζεκτς
- Εθελοντική δράση: σε ευπαθείς κοινωνικές ομάδες, περιβαλλοντικές δράσεις, προβλήματα ανθρωπιστικής κρίσης
- Ενασχόληση με γενικότερα ενδιαφέροντα όπως μαγειρική, ταξίδια, κήπος, διακόσμηση, χειροτεχνίες, αθλητισμός.
Η ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΟΥ ΠΡΟΤΥΠΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑΚΟΥ ΚΕΝΤΡΟΥ ΑΝΟΔΟΣ
Ασημακόπουλος Παναγιώτης
Βούρτση Ζωή
Λέντζιου Ελένη
Λέντζιου Έφη
Λούτα Γιορένα
Παντής Διονύσης
Σαργέντη Σοφία
Σεφερλή Γιάννα
