«Όσο υπάρχουν γυναίκες που σου λένε «δεν πιάνω κάτι, καλά νιώθω, δεν χρειάζεται να κάνω μαστογραφία» σημαίνει ότι η πληροφορία και η αξία του προσυμπτωματικού ελέγχου δεν έχει φτάσει σε αυτές». Αυτή η φράση της Γυναικολόγου-Ειδικού χειρουργού μαστού, Ελένης Βασιλοπούλου, κρύβει μια μεγάλη αλήθεια που προκαλεί θλίψη, ανησυχία ακόμη και θυμό. Γιατί, κατά κοινή ομολογία της ιατρικής κοινότητας, χιλιάδες γυναίκες θα είχαν σωθεί αν δεν αμελούσαν την ετήσια μαστογραφία τους. Όπως χιλιάδες γυναίκες κάθε χρόνο, βιώνοντας την προσωπική τους μάχη με τον καρκίνο του μαστού και βγαίνουν νικήτριες γιατί ανακάλυψαν τον όγκο σε πρώιμο στάδιο.
Ο καρκίνος του μαστού είναι μια ασθένεια που αφορά στην συντριπτική της πλειοψηφία τη γυναίκα αλλά αν το σκεφτεί κανείς καλύτερα, αγγίζει όλη την κοινωνία. Γιατί, όταν μια γυναίκα νοσεί, μαζί της νοσεί η οικογένεια, οι φίλοι, οι συνάδελφοι… Ο Οκτώβριος έχει θεσμοθετηθεί παγκοσμίως, ως ο μήνας πρόληψης και ενημέρωσης για τον καρκίνο του μαστού. Είναι η ευκαιρία να σταλεί ένα μήνα ευαισθησίας, αγάπης μα πάνω απ’ όλα νίκης. Ένα μήνυμα που θα υπενθυμίζει σε όλες μας την μεγάλη υποχρέωση που έχουμε απέναντι στον εαυτό μας, στην ίδια μας τη ζωή: τον προληπτικό ετήσιο έλεγχο. Και όπως λέει παρακάτω η διακεκριμένη επιστήμονας, Ελένη Βασιλοπούλου, η μαστογραφία είναι το ετήσιο δώρο των γυναικών στον εαυτό τους…
Η Ελένη Βασιλοπούλου, γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Πύργο. Αρίστευσε στα μαθητικά της χρόνια, σπούδασε Ιατρική στην Αθήνα και χάρη στις επιδόσεις της υπήρξε υπότροφος του Ιδρύματος Λάτση.
Έκανε το αγροτικό της στην Ηλεία, ειδικεύτηκε στην γενική χειρουργική στο ΓΝ Πατησίων στην Αθήνα, ξεκίνησε η ειδίκευση της στην Μαιευτική-Γυναικολογική κλινική του Νοσοκομείου Πύργου και ολοκληρώθηκε στην Γυναικολογική Κλινική Αλεξάνδρα στην Αθήνα. Παρέμεινε ως εξειδικευμένη στην Κλινική μαστού και ολοκλήρωσε την εξειδίκευσή της στην χειρουργική μαστού ενώ ταυτόχρονο ολοκλήρωσε τις μεταπτυχιακές της σπουδές με αντικείμενο «Παθολογία της κύησης».
Είναι μέλος της Ελληνικής Μαιευτικής και Γυναικολογικής Εταιρείας, μέλος της Ελληνικής Γυναικολογικής Εταιρείας Παθήσεων Μαστού και μέλος της Ελληνικής Εταιρείας Κολποσκόπησης και Παθολογίας Τραχήλου. Τα τελευταία πέντε χρόνια διατηρεί το ιδιωτικό της ιατρείο στον Πύργο όπως και συνεργασίες με μεγάλες ιδιωτικές κλινικές της Αθήνας.
Η ίδια, μιλά στο ilialive.gr για την σημασία της πρόληψης, τις διαγνωστικές και θεραπευτικές μεθόδους. Μοιράζεται μαζί μας, την αγωνία των γυναικών που περνούν την πόρτα του ιατρείου της, και τον προσωπικό της αγώνα , ως ιατρός, καθ’ όλη τη διάρκεια θεραπείας του ασθενούς. Γιατί, η μάχη κερδίζεται μέρα με τη μέρα…
κα Βασιλοπούλου, εκτιμάτε ότι επαρκεί η ενημέρωση που γίνεται τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα για τον καρκίνο του μαστού; Κατά πόσο έχει βοηθήσει τις γυναίκες να είναι συνεπείς με τον τακτικό τους έλεγχο;
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει σίγουρα καλύτερη ενημέρωση στην Ελλάδα, όπως και με το πρόγραμμα της δωρεάν μαστογραφίας που κινητοποίησε αρκετό κόσμο, αλλά δεν αρκεί. Όσο υπάρχουν γυναίκες που σου λένε “δεν πιάνω κάτι, καλά νιώθω, δεν χρειάζεται να κάνω μαστογραφία” σημαίνει ότι η πληροφορία και η αξία του προσυμπτωματικού ελέγχου δεν έχει φτάσει σε αυτές. Επίσης πολλές φορές οι γυναίκες, ξέρετε, μπερδεύονται γιατί μπορεί να λαμβάνουν ενημέρωση από μη ειδικούς με αποτέλεσμα να νομίζουν ότι ελέγχονται σωστά αλλά να μην συμβαίνει αυτό. Ο τακτικός έλεγχος έχει νόημα να προλάβεις έναν όγκο στην αρχή του. Ακόμα και σε προκαρκινικό στάδιο όπως είναι η ατυπία ή ένα «In situ» καρκίνωμα. Αλλά, και μια κακοήθεια με πρώιμη διάγνωση έχει μεγαλύτερες πιθανότητες για πλήρη ίαση. Εκτιμώ πως, το μεγαλύτερο κίνητρο για έναν τακτικό έλεγχο είναι, ότι η γυναίκα θα ζήσει και δε θα χρειαστεί απαραίτητα να χάσει τον μαστό της. Με τα ογκοπλαστικά χειρουργεία που κάνουμε ο μαστός μπορεί να φαίνεται σαν μην χειρουργημένος, και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό για την ψυχολογία της ασθενούς.
Σε ποια ηλικία συστήνεται να ξεκινά ο τακτικός προληπτικός έλεγχος και με ποια συχνότητα; Ποιοι οι παράγοντες που επηρεάζουν την εμφάνιση καρκίνου του μαστού;
Όταν λέμε Screening στον καρκίνο του μαστού εννοούμε τον ασυμπτωματικό προληπτικό έλεγχο. Αυτός γίνεται με μαστογραφία. Ο τακτικός έλεγχος για τις γυναίκες του γενικού πληθυσμού ξεκινά στην ηλικία των 40 ετών και είναι ετήσιος. Στην ηλικία των 35-36 ετών συστήνεται μια μαστογραφία αναφοράς, την οποία χρειαζόμαστε για την μελλοντική μας σύγκριση. Επίσης συστήνεται η προληπτική κλινική εξέταση και το υπερηχογράφημα μαστών από την ηλικία των 21 ανά τριετία. Στις γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό ή για όσες είναι φορείς κάποιου ογκογονιδίου που προδιαθέτει στην εμφάνιση του καρκίνου του μαστού ακολουθείται εξατομικευμένο πλάνο παρακολούθησης.
Οι παράγοντες που αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του μαστού είναι καταρχάς το γυναικείο φύλο. Ο καρκίνος του μαστού στους άντρες είναι πολύ πιο σπάνιος σε ποσοστό 0,5-1%. Ακολουθεί η ύπαρξη κάποιου ογκογονιδίου, η κληρονομικότητα-αν και ευθύνεται για λιγότερο του 15% των περιστατικών με καρκίνο μαστού, η αυξημένη πυκνότητα των μαστών καθώς και το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η έλλειψη άσκησης. Παράγοντες που συμβάλουν στην πλειονότητα των κακοηθειών.
Ποιες είναι οι νεότερες εξελίξεις στη διάγνωση και τη θεραπεία; Υπάρχει κάτι που μπορεί να μας κάνει να χαμογελάμε;
Σήμερα υπάρχουν στην διάθεση μας ευτυχώς πολλές διαφορετικές απεικονιστικές εξετάσεις που έρχονται να συμπληρώσουν τον έλεγχο με την Ψηφιακή μαστογραφία που αποτελεί το gold standard όπως είπαμε στην διάγνωση του καρκίνου του μαστού. Τέτοιες εξετάσεις είναι το υπερηχογράφημα, η Ελαστογραφία, η Μαγνητική Μαστών, το ABUS. Αλλά και η ίδια η μαστογραφία έχει εξελιχθεί με καλύτερα μηχανήματα και με επιπλέον επιλογές όπως η Τομοσύνθεση ή η Cesm (μαστογραφία με σκιαγραφικό) ειδικά σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς.
Θεραπευτικά επίσης υπάρχει μεγάλη εξέλιξη. Τόσο χειρουργικά όσο και στις επικουρικές θεραπείες που είναι διαθέσιμες όπως η χημειοθεραπεία, η ακτινοθεραπεία, η ορμονοθεραπεία, η ανοσοθεραπεία. Όλα αυτά μας επιτρέπουν να κάνουμε μικρότερες επεμβάσεις με καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα , λιγότερες μαστεκτομές και το βασικότερο ογκολογική ασφάλεια και καλή πρόγνωση.
Επίσης υπάρχει εξατομίκευση της θεραπείας. Για κάθε ασθενή ανάλογα με τα ιστολογικά χαρακτηριστικά του όγκου, το μέγεθος και την εντόπιση του όγκου, την ηλικία, τα υποκείμενα νοσήματα κ.α. καθορίζεται ένα εξατομικευμενο θεραπευτικό πλάνο πάντα με την σύμφωνη γνώμη και του ασθενή.
Ποια η εκτίμησή σας για την εικόνα της νόσου στην Ηλεία; Έχουν αυξηθεί τα περιστατικά;
Δεν ξέρω αν είναι αντικειμενική η εκτίμηση μου καθώς ως ειδική μαστολόγος αποτελώ σημείο αναφοράς στην Ηλεία για μια γυναίκα με παθολογική μαστογραφία ή κλινικό εύρημα. Αυτό όμως που παρατηρώ είναι η εμφάνιση νέων κρουσμάτων σε μικρότερες ηλικίες, κάτω των 40ετών, που εκεί δυστυχώς δεν υπάρχει screening όπως το ορίσαμε παραπάνω, με αποτέλεσμα η γυναίκα να έρχεται επειδή έπιασε κάτι…
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες φοβίες που εκφράζουν οι γυναίκες όταν ακούνε τη διάγνωση και πώς διαχειρίζεστε το κομμάτι της ψυχολογικής υποστήριξης μιας γυναίκας που αντιμετωπίζει καρκίνο του μαστού;
Οι φόβοι είναι πολλοί. Καταρχάς η επιβίωση. Δεύτερον το χειρουργείο. “Θα χάσω τον μαστό μου;”. Οι χημειοθεραπείες. “Θα μου πέσουν τα μαλλιά;” Και μετά πρακτικά θέματα που έχουν να κάνουν με τις μετακινήσεις των ασθενών για να λάβουν χημειοθεραπεία ή να κάνουν τις ακτινοθεραπείες τους.
Οι ασθενείς, γυναίκες και άντρες που θα νοσήσουν, μπορεί να χρειαστούν ψυχολογική υποστήριξη από ειδικό ψυχολόγο. Η δική μου θέση είναι να τους ενθαρρύνω σε κάθε βήμα, να αισθανθούν ότι υπάρχει ελπίδα, ότι υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές για όλες τις περιπτώσεις και ότι η μάχη κερδίζετε μέρα με την μέρα.
Θυμόσαστε τα συναισθήματά σας όταν κάνατε την πρώτη επέμβαση αφαίρεσης όγκου σε ασθενή;
Είναι τα ίδια κάθε φορά, ακόμα και τώρα. Συμπάθεια προς τον ασθενή - υπάρχουν φορές που συμπάσχω ξέρετε - αγωνία για το περιεγχειρητικό αποτέλεσμα, αλλά και μια ικανοποίηση στο τέλος ότι έχω προσφέρει το καλύτερο δυνατό.
Ως γυναίκα ιατρός, πώς βιώνετε τη σχέση σας με τις ασθενείς σας; Πιστεύετε ότι νιώθουν μεγαλύτερη άνεση να μιλήσουν μαζί σας;
Ενδεχομένως. Σαν γυναίκα βιώνω κι εγώ τις ίδιες αγωνίες. Ίσως αυτό με κάνει πιο προσιτή να μου ανοιχτούν και να μιλήσουμε για ο,τι τις απασχολεί καθώς μπορώ να τις καταλάβω 100% πώς σκέφτονται και τί νιώθουν.
Τι σας ώθησε να επιλέξετε τη χειρουργική μαστού ως εξειδίκευση;
Η ειδικότητα της γυναικολογίας έχει πολλές διαφορετικές εξειδικεύσεις. Στα πρώτα λοιπόν χρόνια της ειδικότητας, ένας καθηγητής μου που εκτιμώ απεριόριστα και πάντα άκουγα τις συμβουλές του, βλέποντας με να χειρουργώ , μου λέέι “Εσύ να ασχοληθείς με τον μαστό”. Έτσι άρχισα να το επεξεργάζομαι. Όταν έκανα το κομμάτι της εκπαίδευσης στον μαστό πάντα ως ειδικευόμενη, είδα ότι είναι ένα αντικείμενο με το οποίο ενθουσιάζομαι. Και επίσης είναι ένα αντικείμενο που νιώθω πως, πραγματικά προσφέρω. Γνωρίζω ότι, όντως ένας ασθενής με καρκίνο μαστού μπορεί να επιβιώσει και να ζήσει καλά. Ότι δεν γίνονται όλα μάταια για μια μικρή παράταση ζωής σε αντίθεση με άλλες κακοήθειες με χειρότερη πρόγνωση.
Ποιο είναι το πιο απαιτητικό αλλά και το πιο όμορφο κομμάτι της δουλειάς σας;
Το πιο δύσκολο είναι η ανακοίνωση πως υπάρχει πρόβλημα, ποσό μάλλον κακοήθεια, ή όταν χάνεται ένας άνθρωπος με τον οποίος έχει βιώσει όλο τον αγώνα του. Το πιο όμορφο, να εισπράττεις ότι αναγνωρίζεται το έργο σου από την κοινωνία.
Τι μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στις γυναίκες με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καρκίνου του Μαστού;
Να σκέφτονται ότι η μαστογραφία είναι το ετήσιο δώρο στον εαυτό τους. Να μην φοβούνται γιατί πλέον υπάρχει και η γνώση και τα μέσα να αντιμετωπιστούν όλα. Δυστυχώς δεν υπάρχει τρόπος να αποφύγουμε να προκύψει ένα πρόβλημα. Αλλά τουλάχιστον να το εντοπίσουμε έγκαιρα και όλα θα πάνε καλά.
