Νέο αναπτυξιακό χάρτη για το παραλιακό μέτωπο της Ηλείας διαμορφώνει το πρώτο Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ) που παρουσιάζεται σε επίπεδο χώρας, θέτοντας το πλαίσιο για τις χρήσεις γης, την προστασία της αγροτικής παραγωγής και την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής.
Όπως τόνισε ο Γενικός Γραμματέας Χωροταξίας και Αστικού Περιβάλλοντος, Ευθύμιος Μπακογιάννης, κατά τη χθεσινή του παρουσία στον Πύργο, ο αυτοκινητόδρομος Πατρών–Πύργου αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό μοχλό ενεργοποίησης του σχεδιασμού, ενισχύοντας την πρόσβαση στο παραλιακό μέτωπο και δημιουργώντας νέες προοπτικές ανάπτυξης για την επόμενη εικοσαετία.
«Το ΕΠΣ της Ηλείας είναι το πρώτο που παρουσιάζεται στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας. Αφορά τον σχεδιασμό των χρήσεων γης και των όρων δόμησης του παραλιακού μετώπου» τονίζει ο κ. Μπακογιάννης και σημειώνει ότι το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο της Ηλείας επικεντρώνεται κυρίως στον χωρικό σχεδιασμό της εκτεταμένης ακτογραμμής της περιοχής, η οποία ξεπερνά τα 60 χλμ. Στόχος της μελέτης είναι η οργάνωση του χώρου και η καθοδήγηση της ανάπτυξης μέσα από σαφώς προσδιορισμένες ζώνες χρήσεων γης.
Η μελέτη έρχεται να οργανώσει το χώρο, να προσδιορίσει τις ζώνες εκείνες από τις οποίες πρωτίστως θα προστατευτεί η αγροτική γη. Έχουν εξεταστεί ήδη περιοχές προς αξιοποίηση και ανάπτυξης παραγωγικών δραστηριοτήτων, τουρισμού/αναψυχής. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι είμαστε σε μια περιοχή όπου έχουμε ένα πολύ μεγάλο έργο υποδομής: τον αυτοκινητόδρομο Πατρών-Πύργου ο οποίος θα αποτελέσει και το μοχλό ανάπτυξης της πρόσβασης σε όλο το παραλιακό μέτωπο της Ηλείας με τους εγκάρσιους κλάδους που αναμένεται να ολοκληρωθούν στο επόμενο διάστημα. Θα αποτελέσει και την αρχή της οργάνωσης του χώρου και της ανάπτυξης των διαφόρων δραστηριοτήτων που έχουμε προγραμματίσει, για τα επόμενα 20 χρόνια».
Τι προβλέπεται για τους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων
Όπως εξηγεί ο κ. Μπακογιάννης, ο σχεδιασμός βασίζεται σε πολυγωνικές ζώνες, μέσα στις οποίες θα προσδιορίζονται οι επιτρεπόμενες δραστηριότητες και οι δυνατότητες ανάπτυξης, με τις χρήσεις γης, τους όρους δόμησης και το καθεστώς προστασίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προβλέψεις για τους μικρούς οικισμούς, που αποτελούν σημαντικό μέρος της χωρικής ταυτότητας της Ηλείας. «Η μεθοδολογία οριοθέτησης των οικισμών, χωρίζεται σε δύο σκέλη» εξηγεί ο κ. Μπακογιάνης. « Το πρώτο, για το οποίο η κυβέρνηση νομοθέτησε, αφορά τους οικισμούς κάτω των 700 κατοίκων όπου ουσιαστικά το όριο προσδιορίζεται από την απόφαση του νομάρχη.
Για τους οικισμούς έως των 2000 κατοίκων, έχουμε μια ζωνοποίηση. Η ζώνη Α η οποία ουσιαστικά προσδιορίζει την περιοχή του πυρήνα -η οποία εμφανιζόταν στους πρώτους χάρτες- και στη συνέχεια έχουμε την περιοχή Β και η Β1 .Το τμήμα που μεσολαβεί μεταξύ της ζώνης Β1 και του ορίου του οικισμού, θεωρείται ως μια ζώνη ανάπτυξης του οικισμού. Έχει μια ποιότητα μεγαλύτερη στο πλαίσιο της προστασίας της ανάπτυξης του εξωαστικού χώρου, άρα προσδιορίζεται η έννοια των ΖΑΟ με την αρχαιότητα των δύο στρεμμάτων και έτσι έχουμε μια καλύτερη κατανομή στο χώρο της ανάπτυξης δραστηριοτήτων στους οικισμούς».
Αναφορικά με την προοπτική, κάποια οικόπεδα να μείνουν μη οικοδομήσιμα, ο γενικός γραμματέας επισημαίνει: «Σήμερα, μετά τις αποφάσεις του ΣτΕ και με δεδομένου ότι τα όρια των οικισμών δεν είναι ισχυρά-και έχουμε πάρα πολλά παραδείγματα από την ηπειρωτική Ελλάδα-μπορεί να θεωρούμε ότι έχουμε οικόπεδα εντός οικισμού, στην πράξη όμως δεν είναι. Τα όρια των οικισμών με την νομολογία του ΣτΕ, δεν είναι ισχυρά. Με την μεθοδολογία που εφαρμόζουμε για οικισμούς κάτω των 700 κατοίκων, όλα τα οικόπεδα ουσιαστικά προσδιορίζονται με την αρτιότητα και την οικοδομησιμότητα που έχουν.
Για οικισμούς από 700 έως 2.000 κατοίκους υπάρχει μια ζωνοποίηση η οποία προσδιορίζει τις ζώνες εκείνες που έχουν διαφορετικό ποσοστό αρτιότητας. Η ζώνη που θα έχει μια μεγαλύτερη αρτιότητα, αλλά δεν θεωρείται ότι είναι εκτός του σχεδιασμού-είναι η ζώνη η οποία βρίσκεται μεταξύ της Β1 και αυτή που λέγαμε ζώνη ανάπτυξης οικισμού. Άρα, εκεί η αρτιότητα θα είναι μεγαλύτερη. Και αν δούμε τους χάρτες είναι περιοχές που δεν έχουν δομηθεί. Είναι αγροτική γη η οποία, εν δυνάμει στο μέλλον, αν υπάρχει μια μεγάλη ανάπτυξη στην περιοχή θα μπορούσαμε να δούμε να έχουν μια μεγαλύτερη αρτιότητα στο πλαίσιο της προσπάθειας της μη διάχυσης της κατοικίας, στην αγροτική γη».
Συνδυασμός προστασίας και ανάπτυξης
Όπως εξηγεί ο κ. Μπακογιάννης, το τελικό μοντέλο σχεδιασμού του ΕΠΣ, βασίζεται σε έναν συνδυασμό ήπιου και αναπτυξιακού σεναρίου. «Πήραμε στοιχεία από το ήπιο σενάριο για την προστασία της αγροτικής γης και τα εμπλουτίσαμε με στοιχεία από το ισχυρό αναπτυξιακό σενάριο.
Θέλουμε να συνδυαστεί ο αγροτικός τομέας με την μεταποίηση και την παραγωγή αλλά και με την ανάπτυξη του τριτογενούς τομέα που είναι ένας βασικός μοχλός ανάπτυξης. Έχουμε ένα παραλιακό μέτωπο με μια ακτογραμμή που ξεπερνά τα 60 χλμ με καταπληκτική παραλία, πολύ ιδιαίτερο φυσικό περιβάλλον και τοπίο, άρα πρέπει να επιτρέψουμε να αναπτυχθεί και ο τριτογενής τομέας, ο τουρισμός, ο οποίος είναι ένας μοχλός για την ανάπτυξη και ενεργοποίηση και των άλλων μορφών παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Στον δικό μου σχεδιασμό και προγραμματισμό, είναι να μπορέσουμε να φέρουμε κόσμο, μέσω του τριτογενούς τομέα, και αυτός ο κόσμος ουσιαστικά θα αναπτύξει και τις άλλες δύο μορφές παραγωγικών δραστηριοτήτων. Μην ξεχνάμε ότι η αγροτική γη στην Ηλεία είναι πολύ σημαντική, είμαστε σε μια εποχή που η κρίση στα τρόφιμα είναι έντονη. Βλέπουμε τί γίνεται με την κλιματική κρίση και τους πολέμους…Άρα, αν θέλουμε να προστατέψουμε και να ενισχύσουμε την αγροτική γη, πρέπει να μπορέσουμε να έχουμε και άλλες παραγωγικές δραστηριότητες και αυτός είναι ο στόχος μας».
Λιμάνια Κατακόλου και Κυλλήνης - Πύλες ανάπτυξης
Αναφορικά με τη διασύνδεση του ΕΠΣ και των λιμένων Κατακόλου και Κυλλήνης, ο κ. Μπακογιάννης υπογράμμισε ότι πρώτη προτεραιότητα είναι η ολοκλήρωση των οδικών αξόνων. «Εκτιμώ ότι στο επόμενο προγραμματισμό του Υπ. Υποδομών και Μεταφορών είναι να μπορέσουμε τουλάχιστον το λιμάνι της Κυλλήνης σε πρώτη φάση να το κάνουμε ένα λιμάνι με προσπέλαση και μεγαλύτερη ασφάλεια. Για το λιμάνι του Κατακόλου, επειδή είναι και ένα λιμάνι κρουαζιέρας, ο προγραμματισμός με το σχέδιο χρήσεων γης είναι να το δημιουργήσει ως ένα πόλο έλξης και προσέλκυσης του τριτογενούς τομέα. Δηλαδή με την ανάπτυξη δραστηριοτήτων που σχετίζονται με τον τουρισμό, να δοθεί μια μεγαλύτερη έμφαση, ώστε ο κόσμος να μην είναι περαστικός. Να κρατήσουμε τον κόσμο περισσότερο διάστημα στην περιοχή, από το είναι απλά επισκέπτης του Κατακόλου και της Αρχαίας Ολυμπίας. Αυτό μπορούμε να το κάνουμε, προσπαθώντας να έχουμε κάποιες χρήσεις που να είναι ελκυστικές, να υπάρχουν κλίνες, για να παραμείνει περισσότερο ο κόσμος στην περιοχή για να δει όλον αυτόν τον πλούτο και την ταυτότητα του τόπου»
Αυθαίρετη δόμηση στο παραλιακό μέτωπο
Το ζήτημα της αυθαίρετης δόμησης στο παραλιακό μέτωπο αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Σύμφωνα με τον κ. Μπακογιάννη, εξετάζεται η δημιουργία ζωνών πολεοδόμησης που θα επιτρέψουν την οργάνωση ορισμένων αυθαίρετων περιοχών. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικά εμπόδια, καθώς πολλές εκτάσεις ανήκουν στο Δημόσιο ή σε φορείς όπως η ΕΤΑΔ.
«Υπάρχουν κάποιες προτάσεις για την οργάνωση των αυθαίρετων περιοχών σε ζώνης πολεοδόμησης. Εκεί υπάρχουν όμως και κάποια ζητήματα που σχετίζονται με την ιδιοκτησία. Η αυθαίρετη δόμηση βρίσκεται σε εκτάσεις οι οποίες ανήκουν είτε στην ΕΤΑΔ, είτε στο δημόσιο κ.α. Αυτό είναι μια δύσκολη άσκηση για να μπορέσει να λυθεί, οπότε ο πολεοδομικός σχεδιασμός έρχεται να κάνει κάποιες περιοχές υποδοχής αυτών των εκτάσεων, ώστε να γίνουν με πολεοδόμηση. Και όπου δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί το ζήτημα των δασικών εκτάσεων, λόγω του ότι υπάρχουν ζητήματα αιγιαλού, παραλίας, διάβρωσης κ.α. με το πρόγραμμα ενεργοποίησης του ΕΠΣ θα υπάρξει ένα χρονοδιάγραμμα με το οποίο θα απαιτηθεί ίσως κάποιοι να απομακρυνθούν, ίσως κάποιοι να μετεγκατασταθούν σε εκτάσεις οι οποίες θα προβλεφθούν από το ΕΠΣ. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι είμαστε σε μια εποχή όπου και με το πρόγραμμα που ετοιμάζουμε στο ΥΠΕΝ με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, μπορούμε πλέον και ελέγχουμε την αυθαίρετη δόμηση. Άρα υπάρχει μια κόκκινη γραμμή, η 28-7-2011 που από εκεί πέρα δεν μπορεί κάποιος που έχει χτίσει κάποια αυθαίρετη κατασκευή, να την νομιμοποιήσει και να εξαιρεθεί της κατεδάφισης. Σ’ αυτό είμαστε πάρα πολύ αυστηροί και γίνεται μια προσπάθεια να ρυθμίσουμε αυτές τις προγενέστερες εκτάσεις και τα κτίρια».
Το καλοκαίρι η ειδική περιβαλλοντική μελέτη για το Νότιο τμήμα
Για την σύνθετη περίπτωση του Κυπαρισσιακού κόλπου έκανε επίσης λόγο ο κ. Μπακογιάννης, ενημερώνοντας ότι προηγείται ο σχεδιασμός της ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης, η οποία είναι σε φάση ολοκλήρωσης. «Ο πολεοδομικός σχεδιασμός πρέπει πρώτα να λάβει τα στοιχεία της περιβαλλοντικής μελέτης. Εκτιμώ ότι μέσα στο καλοκαίρι θα έχουμε τα δεδομένα για να ενσωματωθούν στο σχέδιο», καταλήγει ο Γενικός Γραμματέας.
