Για να κατανοήσουμε καλύτερα πώς σκέφτεται ένας σκύλος, χρειάζεται να δούμε τον κόσμο μέσα από τη δική του οπτική και να αναγνωρίσουμε τι επηρεάζει τη συμπεριφορά του. Πίσω από κάθε συμπεριφορά κρύβονται εμπειρίες, συναισθήματα και συσχετισμοί που συχνά παρερμηνεύουμε.
Η εκπαιδεύτρια σκύλων, Έλενα Κούκα μας δίνει τα φώτα της.
«Η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο σκέφτεται και μαθαίνει ένας σκύλος αποτελεί τη βάση για μια ουσιαστική επικοινωνία μαζί του. Ένα από τα πιο συνηθισμένα λάθη που κάνουμε ως άνθρωποι είναι ότι προσπαθούμε να ερμηνεύσουμε τη συμπεριφορά του σκύλου με βάση τη δική μας λογική. Συχνά πιστεύουμε ότι ο σκύλος κάνει κάτι από πείσμα, ότι μας αγνοεί επίτηδες ή ότι γνωρίζει πως έκανε κάτι λάθος», υπογραμμίζει η κα Κούκα.
Η σωστή εκπαίδευση δεν αφορά μόνο το να εκτελεί ο σκύλος εντολές. Αφορά τη δημιουργία μιας κοινής γλώσσας επικοινωνίας, μέσα από την οποία ο σκύλος κατανοεί τι του ζητάμε και αισθάνεται ασφάλεια
Στην πραγματικότητα, συνεχίζει, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβάνεται και επεξεργάζεται τις πληροφορίες είναι διαφορετικός από τον δικό μας.
Ο σκύλος μαθαίνει μέσα από τις εμπειρίες του
Η συμπεριφορά ενός σκύλου δεν είναι τυχαία, αλλά διαμορφώνεται σε μεγάλο βαθμό από όσα βιώνει καθημερινά. Ακόμη και μικρές, επαναλαμβανόμενες κινήσεις του κηδεμόνα μπορούν να αποκτήσουν συγκεκριμένο νόημα για εκείνον. Η κατανόηση αυτής της διαδικασίας αποτελεί το πρώτο βήμα για να ερμηνεύσουμε σωστά τις αντιδράσεις του.
Ο σκύλος, όπως λέει η εκπαιδεύτρια σκύλων, είναι ένα ζώο με σημαντικές γνωστικές ικανότητες. Μπορεί να παρατηρεί, να θυμάται, να αναγνωρίζει καταστάσεις και να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του ανάλογα με τις εμπειρίες του.
Ένας από τους βασικότερους μηχανισμούς μάθησης, αναφέρει η κα Κούκα, είναι ο συσχετισμός.
Για παράδειγμα, όταν ένας σκύλος βλέπει τον κηδεμόνα του να φοράει παπούτσια και να παίρνει το λουρί, μπορεί να καταλάβει ότι πρόκειται να ακολουθήσει βόλτα. Δεν χρειάζεται απαραίτητα να ακούσει κάποια λέξη. Έχει ήδη συνδέσει συγκεκριμένες κινήσεις με ένα γεγονός. Αντίστοιχα, μπορεί να συνδέσει έναν χώρο, έναν ήχο ή έναν άνθρωπο με μια ευχάριστη ή δυσάρεστη εμπειρία.
Αυτοί οι συσχετισμοί επηρεάζουν σημαντικά τη συμπεριφορά του, καταλήγει η κα Κούκα.
Γιατί επαναλαμβάνει ορισμένες συμπεριφορές;
Ένα από τα συχνότερα ερωτήματα των κηδεμόνων αφορά συμπεριφορές που επιμένουν, παρά τις προσπάθειές τους να τις περιορίσουν. Αυτό που συχνά εκλαμβάνεται ως ανυπακοή μπορεί να σχετίζεται με τον τρόπο που ο σκύλος αντιλαμβάνεται τις αντιδράσεις των ανθρώπων γύρω του.
Σύμφωνα, λοιπόν, με την κα Κούκα, κάθε συμπεριφορά μπορεί να επηρεάζεται από το αποτέλεσμα που ακολουθεί.
Αν ένας σκύλος πηδήξει πάνω στον κηδεμόνα του και εκείνος του δώσει προσοχή, ενδέχεται να μάθει ότι με αυτόν τον τρόπο πετυχαίνει αυτό που θέλει.
Ακόμη κι αν ο άνθρωπος του λέει «κατέβα», η προσοχή που λαμβάνει μπορεί να λειτουργεί ως επιβράβευση.
Αυτό εξηγεί γιατί κάποιες ανεπιθύμητες συμπεριφορές συνεχίζονται, παρόλο που οι κηδεμόνες προσπαθούν να τις σταματήσουν.
Ο σκύλος δεν επαναλαμβάνει απαραίτητα μια συμπεριφορά για να μας δυσκολέψει. Συχνά την επαναλαμβάνει επειδή έχει μάθει ότι του προσφέρει κάποιο αποτέλεσμα.
Καταλαβαίνει ο σκύλος πότε κάνει κάτι λάθος;
Οι εκφράσεις και η στάση του σώματος ενός σκύλου συχνά οδηγούν τους ανθρώπους στο συμπέρασμα ότι αισθάνεται ενοχή.
Ωστόσο, η ερμηνεία αυτών των σημάτων απαιτεί προσοχή, καθώς η ανθρώπινη αντίληψη δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τον τρόπο που ο σκύλος αντιδρά σε μια κατάσταση. Η διάκριση αυτή είναι σημαντική για την αποφυγή παρεξηγήσεων στην καθημερινή συμβίωση.
«Πολλοί κηδεμόνες θεωρούν ότι ο σκύλος γνωρίζει πως έχει κάνει κάτι κακό, ιδιαίτερα όταν τον βλέπουν να χαμηλώνει το κεφάλι ή να αποφεύγει το βλέμμα τους.
Ωστόσο, αυτές οι αντιδράσεις δεν αποτελούν απαραίτητα ένδειξη ενοχής. Ο σκύλος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος στη γλώσσα του σώματος, στον τόνο της φωνής και στη συναισθηματική κατάσταση του ανθρώπου», διευκρινίζει η κα Κούκα.
Επίσης, επισημαίνει ότι όταν αντιλαμβάνεται θυμό ή ένταση, μπορεί να εμφανίσει συμπεριφορές κατευνασμού ή φόβου.
Παραδείγματος χάριν, αν έχει καταστρέψει ένα αντικείμενο όσο έλειπε ο κηδεμόνας του, το μάλωμα αρκετή ώρα αργότερα δεν τον βοηθά να καταλάβει ποια συμπεριφορά θέλουμε να αλλάξει.
Αντίθετα, μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση και ανασφάλεια.
Πόσο σημαντικό είναι το συναίσθημα στη μάθηση;
Η μάθηση δεν εξαρτάται μόνο από την επανάληψη και την εξάσκηση, αλλά και από το πώς αισθάνεται ο σκύλος τη στιγμή που καλείται να ανταποκριθεί. Το άγχος, ο φόβος και η υπερένταση μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά του, ακόμη και σε γνώριμες συνθήκες. Γι’ αυτό, η συναισθηματική του κατάσταση αποτελεί παράγοντα που αξίζει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη.
Η συναισθηματική κατάσταση του σκύλου, εξηγεί η κα Κούκα, επηρεάζει άμεσα την ικανότητά του να συγκεντρώνεται και να μαθαίνει.
Ένας σκύλος που φοβάται ή βρίσκεται σε έντονη υπερένταση δυσκολεύεται συχνά να ανταποκριθεί ακόμη και σε συμπεριφορές που ήδη γνωρίζει. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στις βόλτες.
Ένας σκύλος μπορεί να ανταποκρίνεται άψογα σε εντολές μέσα στο σπίτι, αλλά να δυσκολεύεται να ανταποκριθεί όταν βρίσκεται σε ένα περιβάλλον γεμάτο μυρωδιές, ανθρώπους και άλλα ζώα.
Δεν σημαίνει ότι ξέχασε όσα έμαθε ή ότι αρνείται να συνεργαστεί. Σημαίνει ότι οι συνθήκες έχουν αλλάξει και ότι οι συγκεκριμένες συμπεριφορές χρειάζεται να εξασκηθούν σταδιακά και σε διαφορετικά περιβάλλοντα, τονίζει η εκπαιδεύτρια.
Η σημασία της σωστής επικοινωνίας
Η καθημερινή συμβίωση περιλαμβάνει αμέτρητα μηνύματα, από τον τόνο της φωνής μέχρι τους κανόνες που εφαρμόζονται στο σπίτι. Όταν αυτά δεν είναι σταθερά και ξεκάθαρα, ο σκύλος δυσκολεύεται να καταλάβει τι αναμένεται από εκείνον. Η συνέπεια και η κατάλληλη καθοδήγηση μπορούν να κάνουν τη διαδικασία της μάθησης πιο αποτελεσματική και τη σχέση πιο αρμονική.
Για να μάθει ένας σκύλος, όπως λέει η κα Κούκα, χρειάζεται σαφήνεια, συνέπεια και κατάλληλη καθοδήγηση.
Κάνει ξεκάθαρο ότι όταν οι άνθρωποι του στέλνουν αντικρουόμενα μηνύματα, η διαδικασία της μάθησης γίνεται δυσκολότερη.
Για παράδειγμα, αν μια μέρα επιτρέπουμε στον σκύλο να ανεβαίνει στον καναπέ και την επόμενη τον μαλώνουμε για την ίδια συμπεριφορά, χωρίς να υπάρχει κάποιο ξεκάθαρο σήμα που να διαφοροποιεί τις δύο καταστάσεις, είναι πιθανό να τον μπερδέψουμε.
Η σωστή εκπαίδευση, υπογραμμίζει η εκπαιδεύτρια, δεν αφορά μόνο το να εκτελεί ο σκύλος εντολές. Αφορά τη δημιουργία μιας κοινής γλώσσας επικοινωνίας, μέσα από την οποία ο σκύλος κατανοεί τι του ζητάμε και αισθάνεται ασφάλεια.
Η εκπαίδευση ξεκινά από την κατανόηση
«Κάθε σκύλος έχει τη δική του προσωπικότητα, τις δικές του εμπειρίες και τον δικό του ρυθμό μάθησης. Η ηλικία, το περιβάλλον, οι προηγούμενες εμπειρίες και η συναισθηματική του κατάσταση επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται. Γι’ αυτό δεν υπάρχει μία προσέγγιση που να εφαρμόζεται με τον ίδιο ακριβώς τρόπο σε όλους τους σκύλους», διευκρινίζει η κα Κούκα.
Και συμπληρώνει: «Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να μάθουμε στον σκύλο τι θέλουμε να κάνει, αναφέρει, αλλά πρώτα να κατανοήσουμε πώς μαθαίνει.
Γιατί όταν αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη συμπεριφορά του, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούμε μαζί του.
Και εκεί βρίσκεται η πραγματική βάση μιας σχέσης εμπιστοσύνης, συνεργασίας και αμοιβαίας κατανόησης».
Η κα Έλενα Κούκα, ασχολείται με την εκπαίδευση σκύλων τα τελευταία πέντε χρόνια.
Έχει αναλάβει την επιτυχή προετοιμασία και παρουσίαση σκύλου σε εξετάσεις εργασίας BH/VT.
Η δραστηριότητά της περιλαμβάνει τη διαχείριση προβλημάτων συμπεριφοράς, όπως φοβίες, επιθετικότητες, καθώς και βασική υπακοή, προεκπαίδευση κουταβιών, κοινωνικοποίηση.
Παράλληλα, προετοιμάζει και παρουσιάζει σκύλους σε εκθέσεις μορφολογίας.
Πηγή: in.gr
