Αν μπορούσαμε να κάνουμε μια λίστα με «τον κατάλληλο άνθρωπο στην κατάλληλη θέση», ο Δρ. Παναγιώτης Λάττας θα βρισκόταν αναμφισβήτητα στην κορυφή. Ο Δασάρχης Πύργου δεν είναι ένας Υπηρεσιακός παράγοντας που κάνει απλά, «καλά τη δουλειά του».
Είναι λάτρης των δασών, της φύσης και του περιβάλλοντος. Η αγάπη για το επαγγελματικό του αντικείμενο, τον έχει οδηγήσει σε ένα μονοπάτι μόνιμης επιμόρφωσης, γνώσης και εξειδίκευσης.
Το προδίδει εξάλλου και το «Δρ.» στο όνομά του. Γνωρίζει σχεδόν κάθε σπιθαμή των δασών στα διοικητικά του όρια και τα δέντρα τους. Κάθε σημείο που θέλει προσοχή, θωράκιση, καθαρισμό…
Για τον Δασάρχη Πύργου, η προστασία των δασών είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό καθήκον. Είναι η ίδια του η ζωή…
Στην Ηλεία, όπου η φύση έχει δοκιμαστεί σκληρά από επαναλαμβανόμενες καταστροφικές πυρκαγιές, η πραγματικότητα είναι σαφής: η αμέλεια παραμένει η βασική αιτία πίσω από την πλειονότητα των περιστατικών.
Μια «αθώα» φωτιά μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να εξελιχθεί σε ανεξέλεγκτη καταστροφή, με σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον, την οικονομία και την ανθρώπινη ζωή. Κι όμως, τα δάση εξακολουθούν να στέκονται όρθια, αποδεικνύοντας τη δύναμη της φύσης να αναγεννάται και να στηρίζει το οικοσύστημα.
Σήμερα, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δασών ο Δρ. Λάττας μιλά ανοιχτά για τις προκλήσεις, τα έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη και την ανάγκη για μια ουσιαστική αλλαγή νοοτροπίας απέναντι στο δάσος. Α
ποκαλύπτει ποια είναι η Νο1 απειλή για τα δάση της Ηλείας, το μεγαλύτερο ανθρώπινο λάθος και τα «όπλα» που χρησιμοποιεί το Δασαρχείο.
Απαντά για το πόσο και αν είναι ανησυχητικό το φαινόμενο της πρόωρης εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών και σκιαγραφεί μια πρώτη εικόνα για το τί μας περιμένει το καλοκαίρι. Όσο για τον ίδιο, ένα πράγμα μόνο ζητά και αναζητά: να σεβόμαστε το δάσος!
κ. Λάττα, ποια είναι η σημασία των δασών σήμερα, σε μια εποχή έντονης περιβαλλοντικής πίεσης;
Τα δάση αποτελούν, όπως γνωρίζουμε όλοι, τον ρυθμιστή του κλίματος και του περιβάλλοντος, τον βασικό πυλώνα του οικοσυστήματος και γενικότερα όλης της κοινωνίας.
Είναι τεράστιο γενετικό απόθεμα , και τα είδη που βρίσκονται εκεί είναι όλα αποκτήματα της φύσης χωρίς να έχει επέλθει η γενετική τους τροποποίηση. Άρα είναι πολύ ισχυρά. Τα δάση είναι η δημιουργία ώστε να έχουμε ένα ισχυρό οικοσύστημα και ένα ακόμη πιο ισχυρό πλανήτη.
Αυτό το ισχυρό οικοσύστημα και γενετικό απόθεμα, στην Ηλεία, έχει απειληθεί πάρα πολλές φορές.
Δυστυχώς, η μεγάλη βιοποικιλότητα που διαθέτουμε έχει απειληθεί πάρα πολλές φορές. Τα τελευταία 30 χρόνια είχαμε 4-5 μεγάλες πυρκαγιές οι οποίες κατέστρεψαν ολοσχερώς το περιβάλλον. Ευτυχώς όμως, παρά την μεγάλη υποβάθμιση του περιβάλλοντος που υπέστη η περιοχή, έχουμε μια βλάστηση με αείφυλλα-πλατύφυλλα , που μεν καίγεται εύκολα αλλά αναβλαστάνει από την επόμενη ημέρα της πυρκαγιάς.
Αυτό είναι που «κράτησε» την Ηλεία μετά από τόσες δασικές πυρκαγιές. Η δημιουργία άμεσης βλάστησης, βοηθά στην συγκράτηση του εδάφους. Σ’ αυτό έχει συμβάλλει η ύπαρξη της χαλεπίου πεύκης. Πολλοί ι την κατηγορούν ότι είναι ζιζάνιο, ότι καταστρέφει, αναπτύσσεται πολύ γρήγορα… αλλά αν δεν είχαμε αυτό το δέντρο - με τους μηχανισμούς που έχει - θα είχαμε σκελετικά βουνά.
Και αυτό, γιατί οι κώνοι της όταν καίγονται κλείνουν και κρατούν μέσα τους σπόρους. Ανοίγουν 48 ώρες μετά το τέλος της πυρκαγιάς, απελευθερώνονται, και οι σπόροι αναβλαστάνουν για τέσσερα χρόνια.
Ποιες είναι οι μεγαλύτερες απειλές που αντιμετωπίζουν τα δάση της Ηλείας σήμερα;
Οι δασικές πυρκαγιές είναι η μεγαλύτερη απειλή, γιατί προσβάλλει όχι μόνο το δασικό οικοσύστημα αλλά και τον πρωτογενή τομέα, έργα υποδομής κ.α. Βεβαίως, όπως έχουμε και ζωντανές μνήμες, και την ανθρώπινη ζωή. Το ευτύχημα είναι ότι με τους δασικούς χάρτες δεν έχουμε πλέον το πρόβλημα της επέκτασης των καλλιεργειών. Γιατί, οι περισσότερες πυρκαγιές παλαιότερα, οφείλονταν στην επέκταση των καλλιεργειών, στην αλλαγή χρήσης γης.
Οι δασικοί χάρτες πιστοποιούν το κάθε σημείο και τη χρήση του, και δεν κινδυνεύουμε πλέον από πυρκαγιές λόγω εκχερσώσεων. Μπαίνει ένα τέλος σ’ αυτή την αναρχία. Και αν κάποιος το κάνει, θα βρεθεί εκτεθειμένος και υπόλογος.
Έχουμε όμως πολλές δασικές πυρκαγιές από αμέλεια, και αυτό είναι το μεγάλο μας πρόβλημα στην Ηλεία. Δεν έχουμε πείσει ακόμη, ότι η καύση ξερών χόρτων και ξύλων είναι η αιτία μεγάλων πυρκαγιών. Γι’ αυτό και βλέπουμε ανάλογα φαινόμενα τέλος του χειμώνα, αρχές της άνοιξης.
Πριν λίγες ημέρες εκδηλώθηκαν οι πρώτες πυρκαγιές στην περιοχή - και είναι μόλις Μάρτιος. Σαν ανησυχεί η πρόωρη εκδήλωση του φαινομένου;
Βεβαίως μας ανησυχεί. Η όποια πυρκαγιά, μικρή ή μεγάλη, εκτός από τη φυσική καταστροφή, τη διάβρωση των εδαφών, των δρόμων, κ.α., έχει μεγάλο κόστος κατάσβεσης και όλων των δυνάμεων που κινούνται να σβήσουν την φωτιά.
Τελικά διαπιστώνουμε ότι παρά τις μεγάλες εκστρατείες ενημέρωσης, μερίδα πολιτών δεν συμμορφώνεται… Που το αποδίδετε; Στην έλλειψη ενημέρωσης, σε αδιαφορία…
Δεν νομίζω ότι υπάρχει θέμα ενημέρωσης. Παντού γίνονται δράσεις και το διαδίκτυο κατακλύζεται από θέματα πρόληψης δασικών πυρκαγιών. Δυστυχώς έχω παρατηρήσει, και το λέω με λύπη, ότι υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι δεν αντιλαμβάνονται το μέγεθος του κινδύνου όταν πάνε να κάψουν ξερά χόρτα και κλαδιά.
Μια αθώα πυρκαγιά μπορεί εύκολα να εξελιχθεί σε επικίνδυνη. Αρκετοί καίνε τα κλαδιά τους, στο όριο του δάσους με τις καλλιέργειές τους, για να είναι σε μια έκταση που δεν τους επιβαρύνει. Αυτό, αυτομάτως ελλοχεύει κινδύνους. Εκεί είναι το πρόβλημα, ο κόσμος κοιτάει να κάνει τη δουλειά του γρήγορα και γίνεται το λάθος.
Η κλιματική κρίση υπάρχει και καλούμαστε να ζήσουμε μ’ αυτή. Υπάρχει όμως και η αίσθηση ότι πολλές φορές χρησιμοποιείται και ως άλλοθι για να καλύψει τις επικίνδυνες - όπως είπατε παραπάνω-ανθρώπινες παρεμβάσεις.
Η κλιματική κρίση υπάρχει και δεν αμφισβητείται. Όμως, ο κόσμος που ζει στην ύπαιθρο, πρέπει να αντιληφθεί το μέγεθος της ευθύνης του. Δεν φταίει πάντα η κλιματική αλλαγή αλλά η αμέλεια. Στην Ηλεία, έχουμε πυρκαγιές από αμέλεια και αυτές φτάνουν πάνω από 80%.
Ποια μέτρα λαμβάνονται από το Δασαρχείο Πύργου για την προστασία και αναδάσωση των καμένων εκτάσεων; Τι έργα εκτελούνται αυτή την περίοδο, και τι προγραμματίζετε;
Έχουμε ένα πρόγραμμα έργων και εργασιών που βρίσκεται σε εξέλιξη. Ήδη κατασκευάζουμε στις καμένες εκτάσεις, από τις περσινές πυρκαγιές, τα αντιπλημμυρικά έργα που έχουμε προτείνει, με ξυλοφράγματα κατά μήκος των ρεμάτων και κορμοφράγματα κατά μήκων των πλαγιών. Θα ολοκληρωθεί τους επόμενους 2-3 μήνες.
Το δεύτερο έργο που εκτελούμε και είμαστε στο τελευταίο στάδιο, είναι το antinero. Είναι ένα πρόγραμμα με σκοπό να απομακρυνθεί μέρος της υποβλάστησης και ενίσχυση της θωράκισης. Αμέσως μετά θα συνεχίσουμε το antinero+ και είμαστε στο στάδιο του προσδιορισμού των επιφανειών και ολοκλήρωσης της μελέτης. Κάτι που τονίζω και στους δήμους είναι, ότι πρέπει να επενδύσουμε στη συντήρηση και βελτίωση του αντιπυρικού δικτύου.
Όχι απλά να γίνονται καθαρισμοί αλλά και τεχνικά έργα. Έχουμε εντοπίσει πάνω από 150 σημεία, για τα οποία έχουμε υποβάλλει τεχνικό δελτίο για να υλοποιηθούν ανάλογα έργα. Τέλος, έχουμε προγραμματίσει και οριοθετήσει μια δεξαμενή 250.000 κυβικών μέτρων, ανοιχτού τύπου, που θα τοποθετηθεί στην περιοχή της Πέρσαινας για να προσεγγίζουν εύκολα τα εναέρια μέσα, καθώς και τρία νέα πυροφυλάκια, στην Κορυφή, την Αγ. Παρασκευή και το Κρυονέρι.
Ποια, κατά την άποψή σας, περιοχή χρίζει μεγαλύτερης προσοχής;
Η πιο επικίνδυνη, λόγω της ιστορικής διαδρομής των πυρκαγιών, είναι η περιοχή Αγ. Άννα-Κλινδιά η οποία φτάνει μέχρι την Ώλενα και γυρίζει στην Αρχαία Ολυμπία. Εκεί δημιουργούνται οι περισσότερες πυρκαγιές. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε, ότι στις περιοχές των παραλιακών δασών, επίσης ελλοχεύει κίνδυνος, όπως στο Κατάκολο. Είναι μια «πυριτιδαποθήκη»…Ένα δάσος σε μια ιδιαίτερα δύσκολη εδαφικά έκταση η οποία ολισθαίνει και κάτω υπάρχει οικισμός. Θέλει ιδιαίτερη προσοχή και περιφρούρηση.
Πώς έχει αλλάξει ο ρόλος του Δασάρχη τα τελευταία χρόνια;
Ο Δασάρχης τα τελευταία χρόνια έχει βοηθηθεί πάρα πολύ από τα σύγχρονα εργαλεία. Το πιο σύγχρονο για μας είναι οι δασικοί χάρτες που μας δίνουν τη δυνατότητα και την πληροφορία να ξέρουμε ανά πάσα στιγμή το σημείο που γίνεται μια παράνομη ενέργεια-είτε μια επέμβαση είτε ένα έργο υποδομής- τί έκταση είναι. Αν είναι του δημοσίου, ιδιωτική, δάσος, χωράφι… κ.α. Και αυτό μας βοηθά να δώσουμε άμεσα τη λύση και να αποκαταστήσουμε το όποιο πρόβλημα.
Ποια είναι η πρόβλεψή σας για το φετινό καλοκαίρι; Τι να περιμένουμε μετά από μια περίοδο έντονων βροχοπτώσεων;
Φέτος είχαμε πάρα πολλές βροχές και με τις πρώτες υψηλές θερμοκρασίες η βλάστηση ήδη ξεπέρασε το ένα μέτρο. Αν συνεχιστεί αυτός ο καιρός, θα έχουμε ένα καταπράσινο τοπίο. Μια βλάστηση που με την πρώτη ξηροθερμική περίοδο θα αρχίσει να ξεραίνεται και θα δημιουργήσει εστίες πυρκαγιών. Γι’ αυτό πρέπει να μεριμνήσουν όλοι για τον καθαρισμό οικοπέδων, δρόμων κ.α. Και βέβαια να αφυπνίσουμε τις κοινότητες. Οι πρόεδροι στα χωριά μπορούν να μας βοηθήσουν σ’ αυτή την κατεύθυνση.
Κλείνοντας, ποιο είναι το όραμά σας για τα ελληνικά δάση τα επόμενα 20 χρόνια;
Να μπορέσουμε κάποια στιγμή με αφορμή κυρίως τους δασικούς χάρτες που τους θεωρώ το μεγαλύτερο έργο, να έχουμε ασφαλή δάση. Με ασφαλείς καλλιέργειες και όρια. Και φυσικά, να δω τους συντοπίτες μας να είναι ευαισθητοποιημένοι και να διατηρούν καθαρά τα δάση. Να δούμε μια κοινωνία διαφορετική. Γιατί τα δάση μας, έχουν υψηλή ιστορική, αισθητική και περιβαλλοντική αξί,. Και δυστυχώς δεν το σεβόμαστε. Αυτόν τον σεβασμό αναζητώ…
